sebet.az onlayn maqazin

Dəmir çatışmazlığı zamanı necə qidalanmalı?

Dəmir çatışmazlığı zamanı necə qidalanmalı?Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) "AQTA maarifləndirir" rubrikası çərçivəsində Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) Keyfiyyətə nəzarət departamentinin mütəxəssisi Gülnarə Quluzadə dəmir çatışmazlığı zamanı qidalanmanın rolu haqqında məqalə hazırlayıb.
Publika.az məqaləni təqdim edir:
"Dəmir (Fe) orqanizm üçün olduqca əhəmiyyətli mikroelementdir. Bu elementin çatışmazlığının əsas səbəbi düzgün qidalanmamaq və dəmirin qida ilə orqanizmə daxil olmasının pozulmasıdır. Dəmirin çatışmazlığı və ya orqanizm tərəfindən mənimsənilməsinin pozulması dəmir defisitli anemiyanın yaranmasına səbəb olur. Bu, tez yorulma və süstlük, əmək qabiliyyətində zəiflik, başgicəllənmə, dəri örtüyünün solğunluğu, quruluğu, saçların tökülməsi, əl və ayaqlarda keyləşmə və digər əlamətlərlə müşahidə olunur. Qeyd edək ki, dəmir defisitli anemiyadan qadınlar, uşaqlar və yeniyetmələr daha çox əziyyət çəkirlər. Ana südü əvəzinə lazımi miqdarda dəmir ehtiva etməyən uşaq yeməkləri ilə qidalanma, 1 yaşından əvvəl inək südünün verilməsi və heyvani qidaların kifayət qədər qəbul edilməməsi uşaqlarda dəmir çatışmazlığına yol açan səbəblərdəndir. Yetkinlərdə isə dəmir çatışmazlığı kolbasa və sosiska kimi bir neçə dəfə emal prosesindən keçmiş qidaların, həddindən artıq çay və qəhvənin istehlakı və digər hallarda meydana çıxır. Belə ki, qara çay, kofe, kakao və bir sıra bitki çaylarının tərkibindəki polifenol birləşmələr dəmirin orqanizmdə mənimsənilməsini azaldır. Ona görə də çay və ya qəhvəni yeməkdən bir qədər sonra içmək tövsiyə olunur.
Dəmir çatışmazlığının aradan qaldırılması üçün düzgün və balanslı qidalanma mühüm rol oynayır. Belə ki, qida rasionunda tərkibi dəmirlə zəngin olan məhsullara üstünlük verilməlidir. Həmçinin gündəlik qida rasionunda çeşidliliyin qorunması, xüsusilə də fol turşusu, B12, Sink, A vitamini və digər vacib elementlərin fərqli qida məhsullarından qəbul edilməsi tövsiyə olunur. Araşdırmalara görə, dəmirə gündəlik tələbat yaşa, fizioloji vəziyyətə, inkişaf sürətinə, orqanizmin quruluşuna və həyat fəaliyyətinə görə dəyişir. Gün ərzində dəmirə olan tələbat norması aşağıdakı cədvəldə verilib:
Qrup
Yaş
Gündəlik tələbat (mq)
Körpələr
0-3 ay
1.7 mq
4-6 ay
4.3 mq
7-12 ay
7.8 mq
Uşaqlar
1-3 yaş
6.9 mq
4-6 yaş
6.1 mq
7-10 yaş
8.7 mq
Yeniyetmələr
11-18 yaş (oğlan)
11.3 mq
11-18 yaş (qız)
14.8 mq
Yetkin insanlar
19-50 yaş (kişi)
8.7 mq
19-50 yaş (qadın)
14.8 mq
50 və daha artıq yaş
8.7 mq
Dəmir çatışmazlığı zamanı gündəlik qida rasionunda bir sıra məhsullara üstünlük vermək olduqca faydalıdır:
- Dəniz məhsulları, ton balığı, qızıl balıq, ikitaylı molyuskalar (midya və stridyalar)
- Qaraciyər
- Yağsız qırmızı ət, quzu əti
- Quş əti
- Balqabaq tumu, kətan toxumu, küncüt
- Yumurta (xüsusilə yumurta sarısı)
- Taxıllar: buğda, darı, yulaf, qəhvəyi düyü
- Paxlalılar: lobya, soya paxlası, mərcimək, qurudulmuş lobya və noxud, qırmızı lobya
- Gərzəkli meyvələr
- Alma, qarpız, banan, tut, gavalı
- Quru meyvələr: quru gavalı, kişmiş, ərik
- Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər: brokoli, ispanaq, kələm, qulançar və s.
Ümumiyyətlə, qida məhsullarında dəmir hem və qeyri-hem formasında mövcuddur. Belə ki, qırmızı ət, balıq və quş əti məhsullarında dəmirin hem formasına rast gəlinir və 15-25 %-i orqanizm tərəfindən sorulur. Qeyri-hem isə qeyri-üzvi formada olur və paxlalı bitkilər, taxıllar, eləcə də meyvələrin əsas tərkib hissəsidir. Orqanizmdə 5-20 % mənimsənilə bilir. Ət məhsullarında olan dəmir bitki mənşəli qidalara nisbətən orqanizm tərəfindən daha tez sorulur. Həmçinin bu mikroelementin orqanizmdə daha yaxşı mənimsənilməsi üçün C vitamini ilə zəngin olan qidaların, xüsusilə də portağal şirəsi, gül kələm, yaşıl bibər, pomidor, göy soğan, cəfəri, ispanağın müntəzəm istehlakı tövsiyə olunur. Qeyd edək ki, ispanaq qatıqla istehlak edildikdə dəmirin orqanizm tərəfindən sorulması azalır. İspanağın yumurta ilə bişirilməsi onun əhəmiyyətini artırır. Bundan başqa, bu mikroelementin həddindən artıq çatışmazlığı zamanı süd, qatıq və ayran kimi kalsium tərkibli qidalar dəmir ehtiva edən qidalarla birlikdə istehlak edilməməlidir. Çünki kalsium dəmirin sorulmasını azaltmaq qabiliyyətinə malikdir. Bəzi qida məhsullarının hər 100 qramında dəmirin miqdarı aşağıdakı kimidir:
Qida məhsulları
Dəmirin miqdarı
Heyvan mənşəli qidalar
Mal əti (langet)
3.6 mq
Mal əti qiyməsi (bişmiş)
2.7 mq
Quzu əti (qovrulmuş)
1.8 mq
Toyuq (qızardılmış)
0.7 mq
Qaraciyər
5.9 mq
Yumurta (qızardılmış)
2.2 mq
Dəniz məhsulları
Qızıl balıq (buxarda bişmiş)
0.4 mq
Skumbriya (qızartma)
0.8 mq
Karides (qaynadılmış)
1.1 mq
Tuna (duzlu suda konservləşdirilmiş)
1.0 mq
Bitki mənşəli qidalar
Bişmiş lobya (pomidor sousunda)
1.4 mq
Lobya (konservləşdirilmiş)
1.5 mq
Noxud (qaynadılmış)
2 mq
Böyrək lobya (konservləşdirilmiş)
2 mq
Gərzəkli meyvələr
Əncir (qismən qurudulmuş)
3.9 mq
Ərik (qismən qurudulmuş)
3.4 mq
Xurma (qurudulmuş)
1.3 mq
Badam
3 mq
Braziliya qozu
2.5 mq
Fıstıq yağı
2.1 mq
Fındıq
3.2 mq
Susam toxumu
10.4 mq
Günəbaxan tumu
6.4 mq
Tərəvəzlər
Brokoli (qaynadılmış)
1 mq
İspanaq (qaynadılmış)
1.6 mq

Sağlamlıq     Baxılıb: 1056   Tarix: 26 may 2021
f Paylaş

Kurslarim.az kurslar


DİGƏR XƏBƏRLƏR

İş yerlərində COVID-19 pasportu tələb olunacaq

2021-ci il iyulun 1-dən etibarən COVID-19 pasportu və ya COVID-19-a qarşı immunitet sertifikatı tələbi müəyyən edilən iş və xidmət sahələrinin işçilərinin ən azı 80 faizinin belə pasporta və ya sertifikata malik olması tələ

Yeni yumşalmalar olacaq - HƏKİM

Vaksin pasportları ona görə verilir ki, peyvənd olunan şəxslərdə infeksiyaya qarşı immunitet yaranma ehtimalı yüksəkdir. Təbii ki, vaksin olunan bütün şəxslərdə immunitet formalaşmır, amma immunitet səviyyəsi əksər adamlard

Kimlər koronavirusu iki dəfə keçirir?

RUDN Universitetinin Yoluxucu Xəstəliklər kafedrasının dosenti Sergey Voznesenski COVID-19-a yenidən yoluxma riskinin səbəblərini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, bu, oxşar immun çatışmazlığı və ya xroniki xəstəlikləri ola

Alimlər halsızlıq və zəifliyin çarəsini tapdılar

Mütəxəssislər insan məhsdularlığının azalmasının səbəbləri kimi bədəndə selenium çatışmazlığını göstərib. Bu maddə oksidləşdirici stresslə mübarizədə kömək edir və tiroid vəzindəki hormonal metabolizmanı izləyir. Selen çatışmazlığ

Boyat yeməklərdən istifadənin CİDDİ FƏSADLARI

Bəzən süfrədə yeyilməyən və istifadə edilməyən xörəkləri israf olunmaması üçün sonrakı günə saxlayırlar. Əslində bu, ta qədimdən belədir. Əvvəllər qidaların köhnəlməməsi üçün sərin yer seçilirdisə, indi müasir soyuducularda

Maddələr mübadiləsi necə sürətləndirilir?

Artıq çəkini azaltmaq çox vaxt maddələr mübadiləsinin sürətindən asılıdır. xəbər verir ki,bunu həkim-diyetoloq Tamil Arsenyeva deyib. Onun sözlərinə görə, arıqlamağın əsas qaydalardan biri fiziki fəaliyyətdir. Əzələ işi kalor

Ölümcül xəstəliklə bağlı XƏBƏRDARLIQ: Gözlərdə ləkələr və şiddətli baş ağrısı...

Baş ağrısının müxtəlif səbəbləri ola bilər və beyin xərçəngi bunlardan biridir. xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, İngiltərədəki "Cancer Research" mərkəzinin mütəxəssisləri bununla bağlı apardıqları araşdırmanı

Bu, xərçəng riskini artırır

Hər gün 350 milliqram şəkərli qida istehlak edən qadınlarda bağırsaq xərçəngi riski 32% artır. xəbər verir ki, bu barədə türkiyəli professor Ebru Karcı danışıb. E.Karcı piylənmə səbəbilə qan şəkəri səviyyəsinin xərçəng riskin

Yeni COVID-19 növü AŞKARLANDI: bu heyvanlar... - DƏHŞƏTLİ TƏDQİQAT

Araşdırmaya görə, ilk dəfə 2017-2018-ci illərdə rast gəlinən və sətəlcəm xəstəliyinə səbəb olan, itlərdən insana keçdiyi bildirilən yeni koronavirus növünün aşkar edildiyi elan edilib. xəbər verir ki, yeni kəşf edilmiş viru


sebet.az onlayn maqazin mp3 yukle
Mp3 yukle sayti


vizalar.az
viza desteyi


biletler.az
avia biletler


turlar.az

sonxeber.az yay geyimləri 2021 yaz geyimleri 2021 donlar 2021 meyvələrin faydası xallarin menasi baş ağrısı dalğalı saç düzümləri kosmetika uzerlik bahara aid hakişta