Çili bibəri (Capsicumfrutescens, annuum)

Çili bibəri (Capsicumfrutescens, annuum)Çili bibəri kəskin dadına görə kulinariya sahəsində ən böyük rol oynayan məhsullardan biridir. Tarix boyun çili bibərindən dünya mətbəxlərində istifadə edilib. Çili bibərini Avropa ölkələrinə Xristafor Kolumb gətirib. O Amerikada ekspedisiyalarda olan zaman Avropa ölkələrinə lobya, tütün, müxtəlif tərəvəzlər və çili bibəri gətirmişdir. Ekspedisiyada iştirak edənlər İspanola adasında əhalinin "aksi" adlandırdığı çili bibərini çox bəyənmiş və özləri ilə Avropaya gətirmişlər. Ekspedisiyada iştirak edənlər əvvəlcə çili bibərini bəzək bitkisi kimi bəyənmiş və sonralar onun meyvəsindən də istifadə etməyə başlamışlar.
Çili bibəri uzun, qırmızı rəngdə və içərisi toxumlarla dolu olur. Karib adalarında onu meyvə kimi qiymətləndirir və yeyirlər. Çili bibərinin idxalı İspaniyaya çoxlu qazanc gətirir. Avropa ölkələri arasında ən çox çili Macarıstanda yetişdirilir. Macarlar özlərinin temperamentli olmalarını səbəbini çili bibəri yemələrində görürlər. Bu ölkəyə çili bibəri türklər tərəfindən gətirilib. Macarıstanda çili bibərinin yetişdirilməsi türklərin işğalından sonra başlanıb.
Çili bibərinin müxtəılif növləri var. Onlar bir-birindən formasına və görünüşünmə görə fərqlənirlər. Quru dərilmiş çili bibərini soyuducuda 5-6 gün saxlamaq mümkündür. Bu müddətdən sonra onun qabığı solmağa və büzüşməyə başlayır. Çili bibərini sirkədə, duzlu suda və bitki yağında saxlamaq olur. Çili bibərini qurutduqdan sonra onu üyüdüb saxlamaq da mümkün olur.
Bəzi hallarda çili bibərini polietilen paketdə dondurucuda da saxlayırlar. 100 qram çili bibərinin qida dəyəri:
- Zülallar - 2 qr
- Yağlar - 0,2 qr
- Karbohidratlar - 1,5 qr
- Su - 90,2 qr
- Kalori - 40 kKal.
Çili bibərinin tərkibində çoxlu vitaminlər, niasin, xolin, fol turşusu, tiamin, beta karotin, pridoksin, riboflavin, askorbin turşusu, marqanes, dəmir, sink, kalsium və fosfor var. Çili bibərinin tərkibindəki vitaminlər və mikroelementlər orqanizm üçün çox faydalıddır.
Az miqdarda çili bibəri yemək iştahanın artmasına, həzm sisteminin və metobolizmin normallaşmasına səbəb olur. Kəskin acı çili bibəri beynin və qaraciyərin fəaliyyətini yaxşılaşdıdır.
Atereskleroz, yuxusuzluq, allergiya, soyuqlama, bronxial astma, epilepsiya, hepatit xəstəliklərindən əziyyət çəkənlər çili bibəri yedikdə xəstəliklərin əlamətləri azalır. Çili bibəri yemək bədxassəli şişlərin əmələ gəlməsinin qarşısını alır və onların böyüməsini ləngidir. Çili bibəri yemək orqanizmdə endorfinin miqdarının artmasına səbəb olur. Bu da insanın stresslərə, əsəb gərginliklərinə qarşı olan davamlılığını artırır. O qan dövranını yaxşılaşdırır, immun sistemi möhkəmləndirir və ağrı hissinin aradan qalxmasına səbəb olur. Araşdırmalar zamanı çili bibərinin şəkərli diabet xəstələrinə faydalı olduğu sübut olunmuşdur.
Çili bibərinin zərərli xüsusiyyətləri
Çili bibəri yeyərkən diqqətli olmaq lazımdır. Onu açıq yaralara, gözlərə sürtdükdə güclü yanğı hissi meydana çıxır. Mədə-bağırsaq xəstəliklərindən əziyyət çəkən xəstələrə çili bibəri yeyərkən ehtiyatlı olmaq məsləhət görülür. Çili bibəri yemək qıcqırma hissinin meydana çıxmasına səbəb olur. Buna görə də onu az miqdarda yemək lazımdır.
Milli.Az /news.milli.az

Xəbərlər     Baxılıb: 1455   Tarix: 27 fevral 2021
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycan səhiyyəsində tarixi nailiyyət: İlk ürək transplantasiyası

Ürək transplantasiya əməliyyatının Qafqazda ilk Azərbaycanda icra olunması üçün uzun yol qət edildi.  xəbər verir ki, bu fikirləri bu gün Qafqazda ilk ürək transplantasiyası: Azərbaycan səhiyyəsinin tarixi nailiyyəti və gələcə

.

Azərbaycanlıların boyu niyə qısalır? - Rəşad Mahmudov əsas səbəbləri açıqladı

"Son illər Azərbaycanda uşaqların fiziki inkişaf göstəriciləri, xüsusilə boy artımı ilə bağlı səsləndirilən narahatlıqlar təsadüfi deyil. Müasir tibb elmi göstərir ki, uşağın boyu yalnız genetik göstərici deyil; əksinə

.

Yol qırağından nəsə alanda 2 dəfə düşünün - Hinduşka adı ilə toyuq satırlar

"Yol kənarında satılan, xüsusilə də saatlarla açıq havada qalan qida məhsullarının alınması ciddi sağlamlıq riskləri yaradır". Bunu -a açıqlamasında qida eksperti Ağa Salamov deyib. Onun sözlərinə görə, bu cür satışla

.

Uşaqlara antibiotik yalnız bu hallarda verilə bilər

Uşaqlara antibiotik yalnız həkim təyinatı ilə və bakterial infeksiya olduğu sübut olunanda verilir. Virus infeksiyalarında (soyuqdəymə, qrip, öskürək, burun axıntısı) antibiotiklər təsir etmir. xəbər verir ki, antibioti

.

Viruslara qarşı qalxan: Gündə neçə diş sarımsaq yemək olar?

Sarımsaqda çoxlu faydalı xüsusiyyətlər var. Bu məhsul bir sıra xəstəliklərə dərmandır. Səbəbi isə tərkibində orqanizmi virusların təsirindən qoruyan faydalı yağların olmasıdır.  xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı diyetolo

.

Qışın "antivirus" sirri açıldı: Xəstələnməmək üçün bunu edin

Ailə həkimi Sophi Nyuton bildirib ki, soyuqdəymə, qrip və mövsümi viruslardan qorunmağın ən təsirli üsullarından biri nə əlavələr, nə də xüsusi prosedurlardır, adi gecə yuxusudur. Onun sözlərinə görə, keyfiyyətli yuxu orqanizmi

.

Baş ağrısı ilə başlayır - Yeni virusun əlamətləri

Hindistanda yeni yayılan ölümcül Nipah virusuna yoluxmanın simptomları açıqlanıb.  TASS-a istinadən xəbər verir ki, rusiyalı həkim Nina Vişnevskaya bu barədə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, xəstəlik ilkin mərhələd

.

"Reels" izləmək siqaret və içkidən 5 dəfə çox zərərli imiş

Son illərdə populyarlığı sürətlə artan qısa video platformaları - xüsusilə TikTok və oxşar tətbiqlər - insan beyninin işləmə mexanizminə ciddi təsir göstərir. Aparılan elmi araşdırmalar bu platformaların həddindən artıq istifadəsini

.

"Alzheimer"in ən çox rast gəlinən 10 erkən əlaməti

"Alzheimer" xəstəliyi sadəcə adi unutqanlıq deyil. Bu xəstəlik zamanla yaddaş, düşünmə və davranışlara təsir göstərən ciddi bir nevroloji pozuntudur. xəbər verir ki, mütəxəssislər erkən mərhələdə diqqət yetirilməl

turlar.az

qadin sayti yay kolleksiyasi geyim şəkilləri gəlin qaynana dil haqqinda atalar sözləri toy ideyalari uşaq dünyası kosmetika novruz hakistasi hesaplama muellim seiri novruz bayramına aid hakıştalar ikizler