Oturub işləyərkən nəyə diqqət etməliyik?

Ofis və iş yerində uzun müddət oturaraq və səhv mövqedə işləmək, başda bel olmaq üzrə boyun, kürək və çiyin ağrılarına gətirib çıxarır.

Mütəxəssislərin təklifi isə belədir: oturub çalışırsınızsa, 45 dəqiqədən bir 5 dəqiqə gəzin. Saatlarla kompüterin qabağında çalışmaq, bədən quruluşuna uyğun olmayan kreslolarda oturmaq, ağır yük daşımaq, səhv mövqedə əyilmə, qaldırma və ya çəkmə kimi fiziki güc tələb edən işlərdə çalışmaq, bel, boyun, kürək və çiyin ağrılarına gətirib çıxarır.

Fiziki müalicə və reabilitasiya üzrə mütəxəssis İsmayıl Özturan sıx iş tempilə əlaqədar ofis və iş yerində yaranan ağrıların həyat keyfiyyətini pozduğunu söylədi. O, keçmişdə işlə əlaqədar əzələ-skelet xəstəliklərinin ağır fiziki fəaliyyətlə məşğul olanlarda olduğu düşünülürdü. İndi isə kompüter istifadəçilərinin də yüksək risk altında olduğunun qəbul edildiyini ifadə etdi. Kompüter istifadəçilərində işlə bağlı əzələ-skelet xəstəliklərinin ən çox boyunda, kürəkdə görüldüyünü izah edən Özturan bu narahatlıqların iş həyatına təsir etdiyini bildirib. Yuxarı ətrafların xəstəliklərinin boyun və çiyin ağrılarıdır. İş görərkən insanların aldığı pis vəziyyət və ya fiziki mövqenin, işləyərkən tətbiq etdiyi qüvvənin, təkrarlayıcı hərəkətlərin və soyuğa məruz qalmanın boyun ağrıları üçün erqonomik risk faktorları olduğunu söylədi. Qaldırma-itələmə kimi hərəkətlər riski 3 qat artırır.

Özturan, Karpal tunel sendromunda (KTS), tipik olaraq əlin ilk 3 barmağında olan xüsusilə gecə artan yanıcı ağrı, həssaslıq, keylik söz mövzusu olduğunu ifadə etdi. Əldə möhkəm yumruq etmə hərəkəti əsnasında əl biləyinin kiçik barmaq istiqamətinə sürüşdürülməsi ilə ağrı meydana gələ bildiyini də ifadə edən Özturan ''Asanlıqla qıvrılan barmaqların açılarkən çətinlik məcbur edilmə və sonrasında səs çıxararaq açılması ilə xarakterizə olan "trigger barmaq" vəziyyəti ola bilər. Tennisçi dirsəyin halında də dirsək, xarici üzündə ağrı ilə özünü müəyyən edər. Torasik çıxış sindromu deyə adlandırılan vəziyyətdə xüsusilə qolun iç yanına ağrı və keylik yayılar'' deyə danışdı. Özturan qaldırma, endirmə, itələmə, çəkmə, daşıma, tutma kimi birləşmiş hərəkətləri edən işçilərin, digər işlərdə çalışanlara nisbətlə 3 qat daha çox bel ağrısına tutulduqlarının sübut edildiyini qeyd etdi.

Kürsü də onurğa quruluşunuza uyğun olsun. Sadə bəzi erqonomik qaydaları bildirən Özturanın verdiyi məlumata görə, ayaqda dayanarkən mümkün olduqca sabit mövqedə tərpənmədən durulmaması, sırayla ayaqlara ağırlıq köçürərək mövqe dəyişdirilməlidir. Sabit durulacaqsa kürəyin düz olması, həddindən artıq çukurlaştırmamasına diqqət yetirilməlidir. Əgər uzun müddət ayaqda dayanmağı tələb edən bir fəaliyyət ediləcəksə, bir yerlərinə sıra ilə ayaqlar qaldırılaraq ağırlıq ötürülməsi edilməli.

Oturma vəziyyətində kürək arxaya tam olaraq yapışdırılmalıdır. Belə kiçik bir yastıq qoyula və dik oturulmalıdır. Dizləri birinin və ya ikisinin ombadan yuxarıda olmasına diqqət yetirilməlidir. Qol dəstəkli oturacaq seçilməlidir. Masada oturma mövqesində stul adamın onurğa quruluşuna, boy və kilosuna uyğun olmalıdır. Stulun hündürlüyü tənzimlənən olmalı, oturulduğunda ayaqlar yerdə ikən yerə paralel olacaq şəkildə yüksəkliyi nizamlanmalıdır. Sərt kənarlıqlı stul qoltuqları qan dövranını poza biləcəyindən yumşaq kənarlıqlı stul seçilməlidir. Asan yer dəyişdirməsi məqsədiylə stul təkərli olmalıdır, stulun bel dəstəyi, ya da kiçik bir yastıq və ya dəsmal rulosu istifadə edilməlidir. Bükülmədən önləyici iş yeri tənzimləməsi edilməlir.

Kompüter monitorunun yeri göz səviyyəsində və ya azca aşağıda olmalıdır. Klaviaturanın yeri dirsək səviyyəsində olmalı, ön qol və biləklər yerə paralel, doğru müstəvidə olmalıdır. Masaya yaxın oturulmalıdır. Önə doğru əyilməyi önləmək üçün masa 15 dərəcə maili olmalıdır. Yazı maşını, kompüter kimi vasitələr istifadə cihaz yaxınlaşdırılmalı. Uzun müddət oturulmamalıdır. Təxminən 45 dəqiqəlik davamlı oturmadan sonra qalxıb 5 dəqiqəyə qədər dolaşılmalıdır. Avtomobil istifadə edərkən də nizamlı aralar verilməlidir. Sükana yaxın, kürək kresloya tam təmas edəcək şəkildə dik oturulmalıdır. Yatma mövqesində taxta üzərinə qoyulmuş orta sərtlikdəki döşəkdə yatılmalıdır. Ən uyğun yatış mövqesi onurğanın təbii əyriliklərini dəstəkləyən, eyni zamanda onurğa ola bildiyincə düz tutan forma olduğu unudulmamalıdır.