Piodermiya nədir?

Piodermiya (yun: πύον – irin və δέρμα - dəri) dərinin irinli zədələnməsi olub, irin əmələgətirən kokkların (stafilokk, streptokokk, pnevmokokk, bağırsaq çöpləri, vulqar proteylər, göy irin çöpləri )orda məskunlaşması hesabına əmələ gəlir.Demək olar ki, ən çox yayılmış dəri xəstəliklərindəndir.

Xəstəlik iki cür meydana çıxa bilər:sağlam dəridə birincili olaraq və digər dəri xəstəliklərində ağırlaşma kimi ikincili olaraq.

Piodermiyanın meydanagəlmə faktorlarına aiddir: kiçik travmalar (kəsiklər, cızıqlar və s.), dərinin çirklənməsi, həddindən artıq isinməsi və donması, daxili orqanların, mərkəzi sinir sisteminin funksiyalarının pozulması, maddələr mübadiləsindəki pozğunluqlar, infeksiyalara qarşı individual olaraq həssaslığın artması və s.

Dəri böyük kəmiyyətdə şərti-patogen infeksiyaların kolonizasiyası üçün açıq bioloji sistem hesab olunur.Şərti-patogen mikroorqanizmlər müəyyən şəraitdə fəaliyyətə başlayaraq dəridə irinli proseslərə səbəb olurlar. Belə şəraitlərə aiddir:

- Su-lipid mantiyasının müdafiə xüsusiyyətinin azalması, dəri səthinin qələvi reaksiyası

- Dərinin nəmliyinin və absorbsiya xüsusiyyətinin artması

- İmmunitetin aşağı düşməsi

Piodermiyanın bir neçə forması vardır:

Vezikulopustulyoz (periporit)- daha çox tərləyən və yüksək hərarət almış dərilərdə rast gəlinir.Proses zamanı tər axacaqları zədələnir, qızartı fonunda kiçik pustulalar meydana çıxır. Səpkilərin sayı çox olaraq gövdəyə, bükənəcəklərə, başın tüklü hissəsinə yayılır. Terapiyaya vaxtlı-vaxtında başlandıqda xəstənin ümumi vəziyyəti pisləşmir və 3-7 gün ərzində səpkilər itir.

Streptokokk impentiqosu- Proses zədələnməmiş dəridə başlayır. Ancaq həşərat dişləməsindən, qoturluq, atopik dermatit, zökəm, irinli otitlərdən sonra da tez tez rast gəlinir. Törədici uşaqlara oyuncaqlar vasitəsilə, paltar, dəsmallar vasitəsilə keçir. Xəstəlik əsasən üz dərisində yastı 0,5-1 sm ölçüsündə irinciklərin meydana çıxması ilə xarakterizə olunur. Sonrakı mərhələdə quruyaraq qabığa çevrilirlər və çəhrayı ləkələrlə əvəz olunurlar. Çapıq toxuması əmələ gəlmir.Pustulalar selikli qişalara da (burun, dodaq, yanaq, damaq) sirayət edir.

Səthi panarisiya -bir və ya bir neçə dırnaq lövhələri ətrafında qızartı fonunda çoxlu irinli suluqların olması ilə xaraterizə olunur. Ocaqda ödem, ağrı qeyd olunur, bədən hərarəti 37,8 S yə çatır.

Ağ dəmirov (quru dəmirov ) – Əsasən yaz-payız aylarında rast gəlinir, səbəb daha çox dərinin yuyunmadan sonra tam qurumamasıdır. Üzün və ətrafların dərisində solğun-çəhrayı, 2-3 sm diametrli solğun-çəhrayı ocaqlar əmələ gəlir.

Vulqar impentiqo- Yüngül qızartı fonunda ocaqlar əmələ gəlir ki, quruduqdan sonra bunun yerində sarımtıl-yaşıl rəngli qabıqlar meydana çıxır. Qabıqların tökülməsindən sonra yerində müvəqqəti olaraq piqmentasiya qalır.

Papulo-erroziv streptodermiya- Piodermiyanın bu növü daha çox körpə uşaqlar üçün xarakterikdir. Əsasən də həzm sistemində problemi olan, raxitdən əziyyət çəkən uşaqlarda rast gəlinir. Daha çox sarğı nahiyyəsi, budun içəri və bayır səthləri, aralıq dərisi zədələnir. Göyümtül-qırmızı rəngdə 0,6 sm diametrində zədələnmə ocaqları meydana gəlir.

Yuxarıda sadalananlardan da başqa piodermiyanın digər növləri də vardır.

Piodermiyayla xəstə şəxslərdə, xüsusən də uşaqlarda dırnaqlar dərin kəsilməli və günaşırı yodun spirtdə məhlulu, brilliant abısı ilə silinməlidir. Xəstənin istifadə etdiyi yataq ağları sodalı su ilə qaynadılmalıdır.

Xroniki piodermiya vəziyyətində şirin və çox duzlu qida məhsullarına, kəskin qidalara, bala sərhəd qoyulmalıdır. Rasiona meyvələr, tərəvəzlər və digər vitaminlərlə zəngin qidalar daxil olunmalıdır. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, xəstəlik zamanı müalicə kimi, dieta da xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq tədbiq olunur.