Uşağınız bu sözləri tez-tez deyirsə, diqqətli olun

Uşağınız bu sözləri tez-tez deyirsə, diqqətli olunStenford Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, uşağın stressli və ya çətin hadisələr barədə necə danışması, onun gələcəkdə psixoloji problemlərlə üzləşmə riskini proqnozlaşdırmaq baxımından danışdığı hadisənin özündən daha əhəmiyyətli ola bilər.
Milli.Az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, tədqiqat müəllifləri erkən yaşlarda stressə məruz qalmağın ciddi ictimai sağlamlıq problemi olduğunu bildiriblər.
Onların sözlərinə görə, dünyada yetkin yaşda qoyulan psixiatrik diaqnozların təxminən üçdə biri erkən yaşlarda yaşanan stresslə əlaqəli ola bilər. Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Stenford Universitetinin Humanitar və Təbiət Elmləri Məktəbindən Çeyz Antonaççi bildirib ki, araşdırmanın nəticələri psixoloji pozuntuların diaqnozu qoyulmazdan əvvəl risk əlamətlərini müəyyən edə bilən əlçatan vasitələrin hazırlanmasının mümkün olduğunu göstərir.
Onun sözlərinə görə, depressiya və təşviş pozuntuları çox vaxt məhz yeniyetməlik dövründə üzə çıxır. Bu problemlər davamlı xarakter aldıqdan sonra onların müalicəsi də xeyli çətinləşir.
Alimlər vurğulayıblar ki, uşaqlıqda ağır və xoşagəlməz hadisələr yaşayan hər bir uşaqda sonradan psixoloji və davranış pozuntuları yaranmır. Əksinə, bəzi uşaqlar stressə qarşı yüksək psixoloji davamlılıq nümayiş etdirirlər. Bu fərqlilik isə hansı uşaqların gələcəkdə daha böyük risk altında olduğunu əvvəlcədən müəyyənləşdirməyi çətinləşdirir.
Araşdırma zamanı 9-13 yaş arasında 200-dən çox uşaqla onların yaşadıqları stressli hadisələr barədə söhbət aparılıb. Daha sonra alimlər süni intellekt əsaslı dil analizi vasitələrindən istifadə edərək uşaqların seçdiyi söz və ifadələri təhlil ediblər.
Nəticədə yalnız danışıq üslubuna əsasən hansı uşaqlarda gələcəkdə depressiya və təşviş kimi problemlərin yaranma ehtimalının daha yüksək olduğunu müəyyənləşdirmək mümkün olub.
Araşdırmada maraqlı məqamlardan biri uşaqların daha mürəkkəb cümlə və hekayə quruluşundan istifadə etməsi olub. Müəyyən dil elementlərinin, o cümlədən ön sözlərin daha çox işlədilməsi gələcəkdə daxilə yönəlmiş psixoloji problemlərin yüksək riski ilə əlaqələndirilib.
Digər risk göstəricilərindən biri isə uşaqların hadisələri son dərəcə qəti şəkildə təsvir etməsi olub. Məsələn, "həmişə", "heç vaxt" kimi mütləq məna daşıyan sözlərdən tez-tez istifadə edən uşaqlarda gələcək psixoloji çətinliklərlə bağlı riskin daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
Əksinə, danışıq zamanı üçüncü şəxslərə daha çox diqqət yetirən, "o", "onlar" kimi əvəzliklərdən istifadə edən uşaqlarda risk daha aşağı olub. Alimlər bunu uşağın yalnız öz daxili dünyasına deyil, başqa insanlara və xarici aləmə də diqqət yetirməsi ilə əlaqələndirirlər.
Tədqiqatçılar uşaqların danışdıqları hadisələrin məzmununu da ayrıca araşdırıblar. Məlum olub ki, məzmun gələcəkdə klinik pozuntunun yaranmasını danışıq üslubu qədər dəqiq proqnozlaşdırmasa da, mövcud psixoloji simptomların ağırlığını müəyyənləşdirməkdə faydalı ola bilər.
Münaqişə, əzab, qorxu və zorakılığın üstünlük təşkil etdiyi, "dava", "qorxdum", "hücum etdilər" kimi ifadələrin işlədildiyi hekayələr daha yüksək risklə əlaqələndirilib. Bu uşaqların danışdıqları hadisələrdə fiziki zorakılıq, sosial təcrid və qışqırıq kimi güclü emosional reaksiyalara da daha çox rast gəlinib.
Əksinə, oyunlar, futbol, ev heyvanları və digər hobbilərdən bəhs edən müsbət məzmunlu hekayələr daha aşağı psixoloji risklə əlaqəli olub. Sakit və gündəlik hadisələrin emosional baxımdan neytral şəkildə təsvir edilməsi, həmçinin psixoloji yardım barədə danışılması da aşağı risk göstəriciləri sırasında yer alıb.
Alimlərin qənaətinə görə, uşağın nə danışması onun yaşadığı stressli hadisənin konkret detallarını göstərirsə, necə danışması həmin təcrübəni beynində necə təşkil etdiyini və şərh etdiyini ortaya çıxara bilər.
Araşdırmanın baş müəllifi Yan Qotlib bildirib ki, nitqin təhlili həm ucuz, həm sadə, həm də geniş miqyasda tətbiq edilə biləcək üsuldur. Onun fikrincə, uşağın danışıq xüsusiyyətləri gələcək psixoloji problemlərin müəyyənləşdirilməsində ayrı-ayrı digər göstəricilərdən daha güclü proqnoz vasitəsinə çevrilə bilər./Lent.az
Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)

Xəbərlər     Baxılıb: 1354   Tarix: 20 avqust 2026
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Pasportdakı rəqəm aldadıcı ola bilər: Orqanizmin əsl yaşı necə müəyyən edilir?

İnsanın faktiki yaşı hər zaman orqanizmin sağlamlıq və funksional vəziyyəti ilə üst-üstə düşmür. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə həkim Viktoriya Kulaqina məlumat verib. Həkimin qeyd etdiyi kimi, bioloji yaş insanı

.

Nahardan sonra yuxunuz gəlirsə, səbəb təkcə yorğunluq deyil

Nahardan sonra güclü yuxululuq hissi bir çox insana tanışdır. Bəzən bu, orqanizmin təbii bioloji ritmləri ilə bağlı olur. -a istinadən bildirir ki, ancaq gündüz yuxululuğu davamlı və çox güclüdürsə, bəzi sağlamlıq problemlərini

.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasınd

.

Bu yaşda ət yemək ömrü uzadır

Çəki çatışmazlığı olan yaşlı insanlarda ət istehlakı 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalını artıra bilər. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu yaş dövründə ətdən imtina etmək, xüsusilə qadınlar arasında daha qısa ömür sürməkl

.

DİQQƏT ! Yuxuda pişik görmüsüzsə ..Ağır xəstəlik gözləyir

Yuxusunda pişik görən adamın, qadın və kişi cinsiyyətinə malik olmasına görə yuxunun təbirləri dəyişir. Əgər bu yuxunu görən adam bir kişisə, bu kişinin normal həyatında diqqətsiz bir şəxsiyyətə sahib olduğu, ətrafındak

.

Qız övladı atanın ömrünü uzadır? - Alimlərdən maraqlı araşdırma

Alimlərin apardığı araşdırmada qız övladlarının ataların uzunömürlülüyü ilə əlaqəli olduğu müəyyənləşib. xəbər verir ki, araşdırmaya görə, atanın hər bir qız övladının olması onun ömrünün orta hesabla 74 həftə, yəni təxminə

.

Marketlərdəki bu qidalar ürək xəstəliyi riskini artırır

Yüksək səviyyədə üzərində E-rəqəmləri olan emal olunmuş qidaların istehlakı ürək xəstəliyi riskini artıra bilər. -a istinadən xəbər verir ki, təxminən 100.00 qadından ibarət bir qrup üzərində işləyən tədqiqatçılar daha yüksə

.

Göz linzası ilə bağlı ən çox verilən sual cavablandı

"Göz içi linza (İOL) katarakt əməliyyatı zamanı bulanıqlaşmış təbii büllurun yerinə yerləşdirilən süni linzadır". xəbər verir ki, bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi "Instagram" hesabında keçirilə

.

Enerji içkiləri beyinə belə təsir edir - Həkimdən ciddi xəbərdarlıq

Enerji içkilərinin tərkibində yüksək miqdarda kofein olması xüsusilə yeniyetmələr üçün ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. xəbər verir ki, uşaq endokrinologiyası mütəxəssisi, türkiyəli professor Selim Kurtoğl

turlar.az

geymler 2026 geyim dəbləri donlar 2026 hicab geyimleri sac uzadan maskalar dolça bürcü şəfalı otlar kosmetika aslan novruz bayrami usaq seirleri novruz bayramına aid hakıştalar novruz bayramı