Uşaqlarda dırnaq yemə vərdişi: Səbəblər və həll yolları

Dırnaq yemə (onixofagiya) çox vaxt xroniki və idarəolunmaz bir vərdiş kimi xarakterizə olunur. Tibbi təsnifatda (DSM-5) bu davranış "bədən mərkəzli təkrarlanan davranış pozuntusu" kimi qəbul edilir və obsessiv-kompulsiv pozuntular qrupuna daxil edilir.
Milli.Az xəbər verir ki, bu vərdiş birbaşa bir xəstəliyə səbəb olmasa da, bəzi psixiatrik və emosional vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər:
Stress və Həyəcan: Uşağın məktəbdə və ya ailədə hiss etdiyi gərginlik.
Obsessiv-Kompulsiv Pozuntu (OKP): Təkrarlanan hərəkətlərə meyllilik.
Diqqət Əskikliyi və Hiperaktivlik (DEHP): Daxili narahatlığı yatırmaq cəhdi.
Ayrılıq Həyəcanı: Valideynlərdən uzaq qalma qorxusu.
Duyğusal Ehtiyaclar: Uşağın özünü sakitləşdirmək üçün duyğusal dəstəyə ehtiyac duyması.
Uşağı cəzalandırmaq və ya danlamaq çox vaxt vəziyyəti daha da pisləşdirir. Bunun əvəzinə aşağıdakı üsulları sınayın:
Fərqindəlik Yaradın: Uşağa bu hərəkəti nə vaxt etdiyini (məsələn, televizora baxarkən və ya dərs oxuyarkən) fərq etməyə kömək edin.
Alternativlər Təqdim Edin: Əllərini məşğul edəcək oyuncaqlar (stres topları, plastilin yoğurmaq) və ya ağız boşluğunu məşğul edəcək təhlükəsiz vasitələr verin.
Zərif Motor Bacarıqlarını İnkişaf Etdirin: Boncuk düzmək, rəngləmə etmək və ya kiçik detallarla işləmək diqqəti dırnaqlardan uzaqlaşdırır.
Sakitləşdirici Mühit Yaradın: Stressli sabah rutinlərini və ya gərgin ev mühitini yumşaldın. Nəfəs məşqləri və ya səmimi söhbətlər uşağı sakitləşdirə bilər.
Müsbət Möhkəmləndirmə: Uşaq dırnağını yemədikdə onu tərifləyin və ya kiçik mükafatlar verin.
Bu vərdiş təkcə dırnaqların formasını pozmur, həm də aşağıdakı riskləri yaradır:
İnfeksiyalar: Dəri və dırnaq ətrafında göbələk və ya iltihab (paronixiya).
Həzm Problemləri: Dırnaq altındakı bakteriyaların udulması nəticəsində mədə-bağırsaq infeksiyaları və parazitlər.
Diş Zədələri: Diş minasının aşınması və diş köklərinin zədələnməsi.
Dırnaq yemə adətən 3-4 yaşından sonra başlayır. Əgər uşağın dırnaqları qanayırsa, infeksiya əlamətləri varsa və ya bu davranış uşağın sosial həyatına, dərslərinə ciddi təsir edirsə, peşəkar psixoloq və ya pediatr dəstəyi almaq vacibdir.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az