Yayın qorxulu təhlükəsi: İsti aylarda sürətlə yayılan viruslar

Yay mövsümü istirahət, səyahət, çimərlik və açıq hava gəzintiləri ilə yadda qalsa da, isti aylar bəzi virus infeksiyalarının yayılması üçün əlverişli şərait yarada bilər. Buna səbəb təkcə yüksək temperatur deyil. Açıq havada daha çox vaxt keçirilməsi, hovuz və çimərliklərdən istifadə, qidaların düzgün saxlanmaması, çirkli su və ağcaqanadların çoxalması yoluxma ehtimalını yüksəldir.
Milli.Az xəbər verir ki, mütəxəssislər xüsusilə uşaqların, yaşlıların, hamilələrin, xroniki xəstəliyi və zəif immuniteti olan insanların daha diqqətli olmasını tövsiyə edirlər.
Yayda enterovirus təhlükəsi artır
Enteroviruslar isti aylarda və payızın əvvəllərində daha çox yayılan virus qruplarından biridir. Bu viruslar əsasən çirkli əllər, yoluxmuş səthlər, su, qida və xəstə insanla yaxın təmas vasitəsilə ötürülür. Uşaqlar arasında daha çox rast gəlinsə də, böyüklər də yoluxa bilərlər.
Enterovirus infeksiyası hərarət, boğaz ağrısı, burun axması, öskürək, halsızlıq, əzələ ağrıları, ağız daxilində yaralar, əl və ayaqlarda səpkilərlə özünü göstərə bilər. Əksər hallarda xəstəlik yüngül keçir. Lakin bəzi növlər nəfəs darlığı, ağciyər iltihabı, meningit və digər ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Əllərin sabunla yuyulması, oyuncaqların və tez-tez toxunulan səthlərin təmizlənməsi, xəstə insanlarla yaxın təmasdan çəkinmək yoluxma riskini azaldır. 
Norovirus bir ailəni qısa müddətdə xəstələndirə bilər
Norovirus çox yoluxucu viruslardan biridir. O, qəfil başlayan qusma, sulu ishal, qarın ağrısı, ürəkbulanma və halsızlıq yaradır. Virus çirkli su, yoluxmuş qida, qab-qacaq, çirkli səthlər və xəstə insanla birbaşa təmas vasitəsilə yayıla bilər.
Xüsusilə yay düşərgələri, otellər, istirahət mərkəzləri, pikniklər və insanların sıx olduğu məkanlarda bir nəfərin yoluxması qısa müddətdə çoxsaylı xəstələnmə hallarına səbəb ola bilər. Norovirusa yoluxanların əksəriyyəti bir-üç gün ərzində sağalsa da, qusma və ishal nəticəsində yaranan susuzlaşma körpələr, yaşlılar və xroniki xəstələr üçün təhlükəli ola bilər. 
Norovirusdan qorunmaq üçün əlləri yalnız dezinfeksiyaedici vasitə ilə deyil, sabun və su ilə yaxşı yumaq, meyvə-tərəvəzi təmizləmək və xəstə şəxsin hazırladığı yeməklərdən uzaq durmaq vacibdir.
Çirkli hovuzlar adenovirus yaya bilər
Yayda hovuzlardan geniş istifadə adenovirus infeksiyalarının yayılma riskini də artırır. Xüsusilə xlor səviyyəsi düzgün tənzimlənməyən hovuzlarda adenovirusla əlaqəli göz iltihabı halları yarana bilər. Xəstəlik gözlərdə qızartı, sulanma, yanma, işığa həssaslıq, boğaz ağrısı və hərarətlə müşayiət oluna bilər. 
Gözündə qızartı və axıntı olan şəxslərin hovuza girməməsi, dəsmal və eynək kimi şəxsi əşyaların paylaşılmaması tövsiyə edilir. Əlləri yumadan gözlərə toxunmaq da yoluxma riskini artırır. 
Qərbi Nil virusu ağcaqanadlarla yayılır
İsti havalarda ağcaqanadların çoxalması Qərbi Nil virusu təhlükəsini gündəmə gətirir. Virus əsasən yoluxmuş ağcaqanadın insanı sancması ilə ötürülür. Yoluxanların böyük hissəsində heç bir əlamət yaranmaya bilər. Bəzi insanlarda isə hərarət, baş ağrısı, əzələ ağrıları, yorğunluq və səpkilər müşahidə olunur.
Nadir hallarda virus sinir sisteminə təsir edərək beyin və beyin qişalarının iltihabına səbəb ola bilər. Hazırda Qərbi Nil virusuna qarşı insanlar üçün təsdiqlənmiş xüsusi peyvənd və ya profilaktik dərman yoxdur. Əsas qorunma yolu ağcaqanad sancmalarının qarşısını almaqdır. 
Axşam və sübh saatlarında açıq havada ehtiyatlı olmaq, uzunqol geyimlərdən istifadə etmək, ağcaqanad əleyhinə vasitələr vurmaq və evdə su yığılan qabları boşaltmaq məsləhətdir. 
Hepatit A çirkli su və qidadan keçə bilər
Hepatit A qaraciyərin virus mənşəli iltihabıdır. Virus çirkli su, yaxşı yuyulmamış qida və yoluxmuş insanla yaxın təmas vasitəsilə yayılır. Hərarət, iştahasızlıq, ürəkbulanma, qarın ağrısı, sidiyin tündləşməsi, dərinin və gözlərin saralması əsas əlamətlər sırasındadır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına görə, təhlükəsiz su, gigiyena, qidaların düzgün hazırlanması və peyvənd xəstəlikdən qorunmanın əsas yollarıdır. 
Bu əlamətlərə laqeyd yanaşmayın
Yüksək hərarət, dayanmayan qusma, qanlı ishal, güclü baş ağrısı, boyunda sərtlik, nəfəs darlığı, huşun qarışması, qıcolma və susuzlaşma əlamətləri yaranarsa, dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Uşaqlarda ağız quruluğu, göz yaşının olmaması, sidiyin azalması və həddindən artıq yuxululuq ciddi xəbərdarlıq əlamətləridir.
Virus infeksiyalarında antibiotiklərin özbaşına qəbulu düzgün deyil. Antibiotiklər viruslara təsir etmir və yalnız həkim bakterial infeksiya müəyyən etdikdə istifadə olunmalıdır.
Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)