sebet.az onlayn maqazin

Professor Əmir Əliyev: "Xəzər dənizində gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir

Professor Əmir Əliyev: "Xəzər dənizində gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir"Qərb mətbuatında yayımlanan məlumata görə, alimlər Xəzər dənizi səviyyəsinin əsrin sonunadək 9-18 metr enəcəyi qənaətinə gəliblər. Xəzər dənizi dünya okeanı ilə birbaşa əlaqəsi olmayan ondan təcrid olunmuş dəniz olduğundan səviyyəsinin mütəmadi olaraq dəyişməsi, yəni enib-qaxması təbii bir haldır".
AMEA-dan Milli.Az-a verilən məlumata görə, bunu akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Xəzər dənizi sahilləri və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə elmlər doktoru, professor Əmir Əliyev bildirib.
Alimin sözlərinə görə, dənizin səviyyəsi üzərində ilk insrtumental müşahidələr 1837- ci ildən Bakıda aparılmağa başlanılmışdır: "Çoxillik müşahidələr göstərir ki, bu son 177 il ərzində dənizin səviyyəsi 3 dəfə kəskin surətdə dəyişib: 1929-1977-ci illərdə 3.0 metr aşağı düşmüş, 1978-1995-ci illərdə 2.5 metr qalxmış və 1996-cı ildən başlayaraq bu günə qədər dənizin səviyyəsində yenidən enmə müşahidə edilir və enmə 1.5 metr təşkil edir. Hal-hazırda dənizin səviyyəsi dünya okeanı səviyyəsindən -28.05 metr mütləq hündürlükdədir. İnstrumental müşahidə müddətində ən böyük dəyişkənlik səviyyəsi 1862-ci ildə (-24 m) qeydə alınmış və dəyişmə amplitudu 4m təşkil edib".
Professor qeyd edib ki, çoxsaylı policoğrafi, arxeoloji, tarixi və müşahidə məlumatları göstərir ki, son 3.5 min il ərzində Xəzər dənizinin səviyyəsində təxminən 450-500 illik periodiklik müşahidə edilir: "200-250 il müddətində səviyyə qalxır və bu müddət ərzində də enir. Xəzərdə son ən böyük səviyyə dəyişkənliyi 1862-ci ildən enmə ilə başlayıb və bu prosesin təxminən 2050-ci illərə qədər davam edəcəyi güman edilir".
Onun sözlərinə görə, son 500 ildə dənizin ən minimal səviyyəsi 1977-ci lldə müşahidə olunmuşdur. Bu zaman səviyyənin orta illik qiyməti (-29.00 m) bu ilki (2020-ci il) qiymətindən 1.0 m az olmuşdur, yəni dənizin səviyyəsi hazırda 1.0 m aşağı enmişdir. Xəzər dənizinin bu müddət ərzində (1977-2020-ci illər) hidrometeoroloji və ekoloji rejimində heç bir mühüm narahatedici hadisə baş verməyib: "Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində onilliklər ərzində baş verən səviyyə dəyişmələri iqlim dəyişkənliyi, yüz, min illik səviyyə dəyişmələri isə Xəzər hövzəsində baş verən tektonik proseslərlə əlaqədardır. Hazırda gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir ki, bu da dənizin su balansı ilə müəyyən edilir. Su balansını təşkil edən elementlərin dəyişmələri Xəzərin səviyyə dəyişmələrini təyin edən əsas amildir".
Milli.Az /news.milli.az

Maraqlı     Baxılıb: 790   Tarix: 05 yanvar 2021
f Paylaş


DİGƏR XƏBƏRLƏR

İlin əsas elmi kəşfi açıqlandı

"Science" jurnalı Moderna və Pfizer-BioNTech RNT peyvəndlərinin yaradılmasını 2020-ci ildə elmi aləmdə əsas kəşf adlandırıb. xəbər verir ki, bu barədə nəşrin saytında məlumat yayılıb. "Yaxşı bilirdik ki, əsa

400-ə yaxın Azərbaycan toponimi milliləşdirilir

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında 400-ə yaxın toponimin adının dəyişdirilməsi, milliləşməsi və onların düzgün yazılışının müəyyən edilməsi istiqamətində işlər aparılır. bildirir ki, bunu Trend-ə Dilçilik İnstitutunu

Naxçıvanda yeni quş növü aşkarlanıb

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Araz su anbarının aşağı hissəsinin sol sahil düzənliyində -Araz SES-ə yaxın ərazidə ilk dəfə olaraq Naxçıvan Muxtar Respublikası faunası üçün yeni quş növü - Üçbarmaq qağayı aşkar edilib. Azərbayca

Azərbaycanda dilçi alim koronavirusdan vəfat etdi

Bakı Slavyan Universitetinin (BSU) professoru, filologiya üzrə elmlər doktoru, Əməkdar müəllim Aslan Məmmədəli oğlu Məmmədli koronavirus xəstəliyindən vəfat edib. BSU-nun Ümumi dilçilik kafedrasının professoru A. Məmmədl

Azad olunmuş ərazilərimizdə Qarabağ Unversiteti yaradılacaq

AMEA Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinə dair elmi tədqiqat işləri ilə bağlı Tədbirlər planı hazırlayıb.  Trend-ə istinadən bildirir ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə Qarabağ Unversiteti yaradılacaq. Qaraba

Qarabağda astronomik stansiya qurulacaq

AMEA Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinə dair elmi tədqiqat işləri ilə bağlı Tədbirlər planı hazırlayıb. Akademiyadan -a verilən məlumata görə, tədbirlər planında AMEA-nın Regional Şuşa Elmi Mərkəzinin yaradılmas

AMEA-da parafinli neftlərin uzaq məsafəyə nəqlinə imkan verən aşqar istehsal edilir

"Aşqar" Elmi İstehsalat Birliyində parafinli neftlərin uzaq məsafəyə nəqlinə imkan verən aşqar istehsal edilir. AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkından -a verilən məlumata görə, akademik Əli Quliyev adına Aşqarla

AMEA alimləri qatarların təhlükəsizliyi üçün yeni layihələr hazırlayıblar

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının alimlərinin layihəsi əsasında "Şərq-Qərb" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi boyunca hərəkət edəcək qatarlarda müasir səviyyədə təhlükəsizlik sisteminin qurulması təklif edilir

Kafedra müdiri koronavirusdan vəfat etdi

Azərbaycan Texniki Universitetinin (AzTU) Elektronika kafedrasının müdiri, professor Hüseyn Orucov koronavirusdan vəfat edib.  Trend-ə istinadən bildirir ki, Hüseyn Orucov 1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indik


sebet.az onlayn maqazin mp3 yukle
Mp3 yukle sayti


vizalar.az
viza desteyi


biletler.az
avia biletler


turlar.az

sonxeber.az gözəllik məhsulları gelinlikler qadin sayti evin bəzədilməsi qadın sinəsi sizanaqlara qarsi maskalar korpelerde qebizlik kosmetika reyhan adina hakisda hakişda