'Qadın sünnəti' nədir?

BMT-nin bildirdiyinə görə dünyada hər 20 qız uşağı və qadından biri fərqli metodlarla sünnət edilir. Günümüzdə dünyada sünnət edilmiş 200 milyona yaxın qadın yaşayır.
Qadın çoxalma orqanlarının "sünnəti" (Female genital mutilation- FGM) olaraq da bilinən bu əməliyyatla, ya körpə ikən, ya da bir az böyüdükdən sonra qadınların çoxalma orqanları kəsilib çıxarılır və ya anatomiyaları dəyişdirilir.
Qadın sünnətinin həm fiziki, həm də zehni sağlamlıq baxımından qalıcı təsirləri var.
Kenyanın Isiolo bölgəsində yaşayan Borana qəbiləsindən Bishara Sheikh Hamo, 11 yaşında ikən sünnət edilib. O, BBC-ə müsahibəsində bildirib ki, nənəsi saf və təmiz olmaq üçün hər qızın bunu etməsi lazım olduğunu deyirdi.
Ancaq Bişaraya həyatı boyunca idrara çıxma problemləri, təkrarlanan infeksiyalar və heyz pozulmaları kimi problemlərdən, vaxtı gələndə ancaq keysəriyyə əməliyyatı ilə doğuş edə biləcəyindən heç kim bəhs etməyibmiş.
Bugün isə Bişara artıq özü qadın sünnətiylə mübarizə aparır.

Qadın sünnəti nə deməkdir?

Bu prosedurla qəsdən qadınların xarici genital hissəsinin, klitoris və vagina dodaqlarının kəsilməsi, ya da çıxarılması nəzərdə tutulur.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (WHO) bildirdiyinə görə tibbi olmayan səbəblərlə qadınların çoxalma orqanlarını yaralayan hər növ prosedur bu kateqoriyaya daxil edilə bilər.
Ancak qadınların çoxu öz razılıqları olmadan sünnət edilir, ya da bunu etməyə məcbur edilirlər.
Qadınların özlərinə olan baxışını zədələyərək psixologiyalarına təsir edən bu əməliyyat başqalarıyla əlaqələrinə də neqativ istiqamətdə təsir edir.
Baru Unicef-ə görə Afrika, Asiya və Orta Şərq və immiqrant cəmiyyətlərdə sünnət edilmiş olan 200 milyondan çox qız uşağı və qadın yaşayır.
4 digər qız uşağıyla birlikdə sünnət edildiyini söyləyən Bişara, gözlərini və əllərini bağladıkdan sonra ayaqlarımı iki yana açdırıb, vaginanın dodaq hissələrini kəsdiklərini söyləyir.
"Bir neçə dəqiqə sonra kəskin bir ağrı hiss etdim. Qışqırdım, amma məni duyacak kimsə yox idi. Qalxmağa çalışdım, amma kimsə ayaqlarımdan tutdu. Ola biləcək ən ağır tibbi müdaxilələrdən biri olduğu kimi, heç gigiyenik deyildi. Oradakı bütün qızlarda da eyni kəsici aləti istifadə etdilər."
Ağrı kəsici olarak istifadə etdikləri, ənənəvi bir bitki ədviyyatından ibarət idi.
"Ayaqlarımı keçi kimi bağlayıb üzərimə tökdülər. 'Növbəti, növbəti' deyə bağıraraq, digər qızları da sünnət etdilər."
Qadın sünnəti bir çox ölkədə qadağan olsa da, Afrika, Asiya və Orta Şərqdə müntəzəm olaraq edilən bir proseduradır.
Bu ölkələrdən dünyanın başqa yerlərinə köç edən qruplar arasında da geniş yayılmışdır.
Misirli bloqqer Omnia Ibrahim da sünnət edilən qadınlardan birinin belə söylədiyini deyir: "Buz kütləsinə dönürsən. Heç bir şey hiss etməyib, heç kimi sevə bilmir arzulaya bilmirsən".
İbrahim, "insan bədəni seks deməkdir və seks günahdır" cümləsiylə böyüdüyünü söyləyir.
"Ağlım bədənimi üzərindəki bir lənət kimi görməyə başlamışdı. Cinsi meylim mövzusunda fikirlərim qarışmışdı. Qorkmam lazım olduğunu söylədikləri üçünmü seksə nifrət edirdim, yoxsa ürəyimmi istəmirdi?"

Qadınların sünnətə zorlanmasının, ya da yönəlməsinin fərqli səbəbləri var: Cəmiyyət tərəfindən qəbul edilmə istəyi, din və inanclar, gigiyena mövzusunda səhv məlumatlar bunlardan bəziləridir.
Qadın sünnəti, bəkarəti qorumaq üçün bir üsul olaraq da görülür. Bəziləri qadının sünnət olaraq kişilərdə cinsi istəyi artıracağını, daha "evləniləsi" olacağını iddia edir.
Bəzi mədəniyyətlərdə yetkinliyə keçmə ritualı olaraq baxılır və bu prosedur evliliklərdən öncə də bir ön vacibat olarak tətbiq edilir. Bəzilərində isə sünnət olmayan qadınlar "sağlam olmayan, pis, ya da dəyərsiz" olaraq görülür.
Hansı ölkələrdə bu adət daha çox yayılıb?
Unicef - in bildirdiyinə görə Afrika və Orta Şərqdə 29 ölkədə bu prosedur geniş yayılıb.
Halbuki bu ölkələrdən 24-ündə qadın sünnətini qadağan edən bəzi qanunlar mövcuddur.
Qadın sünnətinin qadağan olduğu İngiltərədə belə bir çox körpə və yeni doğulanlar getdikcə daha çox bu prosedura məruz qalırlar.