Afaq Bəşirqızı və söyüşün qısa tarixi

Afaq Bəşirqızı və söyüşün qısa tarixiOpen.az kulis.az-a istinadən Qismətin "Söyüşün qısa tarixi" yazısını təqdim edir.
Afaq Bəşirqızıyla bağlı facebookda belə bir stasus yazdım:
"Afaq Bəşirqızı da sovetdənqalma nepotizm örnəklərindən biridir. Nepotizm - peşəkar keyfiyyətlərə görə yox, qohumluq-tanışlıq əlaqələrinə əsasən kimisə qabağa çəkməkdir. Afaq xanım da Bəşir Səfəroğlunun qızıdır, xüsusi bir talantı, intellekti yoxdur, təntənəli ortabablıq nümunəsidir, "delovoy, diribaş xala" obrazıyla səhnədə də, həyatda da dolanır. "Afaq gülür, güldürür" kimi ucu-bucağı görünməyən zövqsüz işlər görüb, son aylarda isə özünü sosioloq, xilaskar, həqiqət carçısı kimi aparmağa başlamışdı. Burda artıq İncil motivi işə düşür, xoruz banına qədər həqiqəti satmağa başlayıb..."
Birbaşa və dolayı reaksiyalardan hiss etdim ki, mövzunu bir az da açmağa ehtiyac var, həmişəki kimi.
Cem Yılmaz müsahibələrinin birində deyir ki, səhnədə söyüşlə danışdığıma görə məni qınayanlar çöldə məni görəndə yaxınlaşıb ən biədəb anekdotları danışmağa başlayırlar və utanıram.
Məsələ nədir? Cem Yılmazın səhnədəki söyüşcül obrazı Türkiyə yumor ənənəsindəki Məddah kültürünün İstanbulun küçə jarqonuyla birləşməsindən yaradılıb, yəni o, doqmatik, tabu olanı söyüşlə neytrallaşdıran, həqiqəti faş edən personajdır. Bir dəfə də belə demişdi: Mənə təlxək deyirlər, qürur duyuram, təlxək krala barmaq eləyən yeganə adamdır.
Cemin yaratdığı tip türk kinematoqrafiyasında Sadri Alışıkla başlayır. Cem Yılmaz bu personajın (maskanın) arxasından öz monoloqonu deyir və özünün dediyi kimi, biletin üstündə qiyməti də var, məzmunun açıq-saçıqlığıyla bağlı xəbərdarlıq da. Söyüş eşitməkdən rəncidə olursansa, bilet alma. Açın, baxın, görün, Cem Yılmaz səhnədən kənar qonaq olduğu müzakirə proqramlarında (şou yox) nələrdən danışır, hansı filmləri, kitabları tövsiyə edir.
Görünür, çox sadə başqa bir məqamın da izaha ehtiyacı var. Sənətşünaslıqda müəlliflə oxucu, rejissorla tamaşaçı arasında xəyali bir müqavilə təsəvvür olunur, yəni müəllif kitabını roman kimi təqdim edibsə, avtomatik şəkildə həmin kitabı alan oxucu ilə arasında xəyali bir müqavilə, razılaşma işə düşür: oxumağa hazırlaşdığın kitab tarixi gerçəklik deyil, fiksiyadır, bədii gerçəklikdir. Volterin "İctimai müqaviləsi"ndən bu yana həmin prinsip başqa-başqa sahələrdə özünəməxsus şəkildə təzahür etdi. Filmlərin üstünə yazılan yaş və məzmun xəbərdarlığı da (tutalım, "Netfliks"də baxmağa hazırlaşdığın kontentlə bağlı "narkotik maddələrdən istifadə, seks, şiddət və s. tipli xəbərdarlıqlar var), elmi məqalələrin əvvəlində istifadə olunan "açar sözlər" prinsipi də təxminən eyni təzahürdür – oxucuyla, tamaşaçıyla xəyali bir kontrakt bağlamaq, onu daxil olmağa hazırlaşdığı dünyanın "oyun qaydaları" ilə tanış etmək.
Mən xaraktercə nadir hallarda söyüş söyürəm, amma bu olayda məsələ söyüşün kontekstidir. Neçə illərdir xeyli sənətçimizin dilindən eşidirik ki, "səhnədə söyüş söymərəm, elə rolda çəkilmərəm, camaatın anası-bacısı var" və s. İndi isə məlum olur ki, hələ oynamadığı rolların əxlaq bəkçiliyini edənlərin (fiktiv personajın namus-qeyrətini qorumaq da ayrıca yazılası fenomendir!) çoxu artıq klişeləşmiş "səhnə həyatı" ilə "həyat səhnəsi" ifadələrinin məntiqini belə başa düşmürlər, ya da necə sərf edirsə, elə qavrayırlar. Bir balaca arxayınlaşan kimi, dəstək görən kimi, canlı yayıma zəng edib söyüş söymək, təxminən, nüfuzundan istifadə edib kafelərdə qoçuluq edən feodal-patriarxal Fatih Tərim kafasıdır.
Ekonun dediyi kimi, pornoqrafiya açıq-saçıqlıq yox, pis yazmaqdır.
Ədəbiyyatşünas Melissa Mohr "Söyüşün qısa tarixi" kitabında yazır ki, söyüş dilin alət çantasındakı çəkicdir. Melissa xanımın bu maraqlı kitabı şifahi xalq yaradıcılığından yazılı ədəbiyyata qədər söyüşün istifadə formalarına nəzər salır. Alim yazır ki, XVII əsrdə Ranterlər adlı dini qrupun üzvləri insana xas olan bütün instinktlərin ilahi mənşəli olduğuna inandıqları üçün "söyüşlü dualar" oxuyurdular, onlara "vızqırd getsinçilər" də deyirmişlər, indiki dillə desə, "çox da şey eləməyэnlər."
Ziqmund Freyd "Gündəlik həyatın psixopatologiyası" kitabında məşhur "dil sapmaları" tezisini ortaya atıb, el dilində desək, "dil çaşar, düzünü deyər." Freydin fikrincə, cəmiyyətdəki tabular, qadağalar şüurlu şəkildə qarşılanmayanda təhtəlşüurda gizlənir, arxivlənir, sonra isə müxtəlif faktorların təsiri altında çaşıb dilə gəlir. Bu tezis bu günə qədər mübahisəli olsa da, görünür, bəzi vəziyyətləri izah etmək üçün hələ də effektivdir. Feministlərin şüarındakı qadın cinsiyyət orqanının adına görə xalqdan üzr istəyən aktrisa canlı yayıma zəng vurub maskulin, fallosentrik nitq irad edirsə, adamın yadına Viktor Pelevinin məşhur "Ziqmund kafedə" hekayəsindəki refren düşür: aha, aha.

Şou Biznes     Baxılıb: 1106   Tarix: 22 aprel 2020
f Paylaş

xidmetler

Digər yazılar

Aybəniz Haşımova: "Həmin görüntüləri izləyəndə bədənim çat-çat olur" - VİDEO

"Aynişana hər zaman deyirəm ki, sən məni anamdan daha çox istəyirsən". xəbər verir ki, bu sözləri Əməkdar artist Aybəniz Haşımova ATV kanalında yayımlanan "Şou ATV" proqramında deyib. Sənətçi fevral ayınd

Tanınmış aparıcı Saleh Bağırovun paylaşımı diqqət çəkib

Tanınmış aparıcı Saleh Bağırov paylaşımı ilə diqqət çəkib. xəbər verir ki, aparıcı instaqram hesabında qızı Nərgizlə görüntülərini paylaşıb. Belə ki, ata-bala karantin günlərini rəsm çəkməklə keçirdiklərini nümayiş etdiriblər

"Başqaları soyunduqca, Sevdayla Zülfiyyə geyindi

"Qadınlar kişilərdən daha güclüdürlər. Bunu inkar etmirəm". xəbər verir ki, bu sözləri -a müsahibəsində müğənni Akif İslamzadə deyib. Sənətçi bir neçə ay öncə Əməkdar artisti Sevda Ələkbərzadənin mahnı oxuyarkə

"Atamın qəbrini ziyarət edə bilmirəm"

Əməkdar artist Bəhram Bağırzadə karantin günlərindən şikayətlənib. xəbər verir ki, aktyor İnstaqramda canlı yayımda ən çox darıxdığı amilləri sadalayıb. O bildirib ki, uzun müddətdir atasının məzarını ziyarət edə bilmir:

Tanınmış meyxanaçı Rəşad Dağlının ailəsində xoş gün yaşanıb

Ötən gün tanınmış meyxanaçı Rəşad Dağlının ailəsində xoş gün yaşanıb. xəbər verir ki, ifaçı ad gününü ailəsi ilə birlikdə keçirib. Görüntüləri Rəşadın oğlu Yusif sosial şəbəkədə paylaşıb. O paylaşımına belə şərh verib:. "A

Əməkdar artist qardaşı oğlunu axtarır: "DNA testi tələb edəcəm"

Əməkdar artist Nahidə Orucova 23 ildir görmədiyi qardaşı oğlunu axtarır. xəbər verir ki, aktrisa bunun üçün "Səni axtarıram" verilişinə müraciət edib. O bildirib ki, qardaşı qətlə yetiriləndən sonra gəlinin uşağ

Aşıq Zülfiyyənin ailəsində bədbəxt hadisə

Əməkdar incəsənət xadimi Aşıq Zülfiyyə İbadovanın həyat yoldaşı Sakit İbadov bədbəxt hadisə ilə üzləşib. xəbər verir ki, bu barədə sazın mahir ifaçısı "Xəzər TV"də yayımlanan "5/5" axşam şousunda qona

Elgiz Afaq Bəşirqızına belə dəstək oldu - FOTO

Xəbər verdiyimi kimi, ötən gün Milli Televiziya və Radio Şurasının qərarı ilə ARB TV 6 saatlıq yayımın dayandırması barədə qərar verib. Buna səbəb Xalq artisti Afaq Bəşirqızı tərəfindən "Elgizlə İzlə" proqramınd

"Hər sözdən bir qəmbərqulu çıxarıb, baltalamayın" - Brilliant Dadaşova Afaq Bəşirqızından yazdı

"Deməli xalqımıza qarşı yönəlmiş informasiya müharibəsi sürətlə davam edir - susdurun! Ziyalıları, yazıçıları, şairləri, sevilən aktyorları, hamını susdurun". Bu sözləri xalq artisti Brilliant Dadaşova həmkarı Afa

turlar.az

sonxeber.az geyim necə seçməli qadın geyimi gozel gorunmek meshurlar haqqinda sızanaqlara qarşı maska bayatılar vətən haqqında spermanin qadina faydasi kosmetika sevisme birinci sinif