Azərbaycan: milli geyim

Azərbaycan Qafqazın ən gözəl ölkələrindən biridir. Bunu azərbaycanlıların gözəlliyi və özünəməxsusluğu ilə seçilən milli paltarları haqqında da demək olar. Qadın paltarında incə siluet və biçim üstünlük təşkil edir. Bunun sayəsində Azərbaycan gözəllərinin bədən cizgiləri qəşəng görünür. Qadın paltarı "qızıl" tesma (lent) və mürəkkəb naxışla işlənilir. Kişi paltarı təkcə cəsarətliliyi vurğulamır, həm də onların cəld hərəkətlərini məhdudlaşdırmır. Qadın paltarını, adətən, ipək və məxmərdən, kişi paltarını isə mahuddan və kişmiri parçadan tikirlər. Alt paltarı (həm kişi, həm də qadın üçün) kətan və pambıq parçadan hazırlanır.

Qadın paltarı

Qadının paltarının üslubuna görə onun ailə vəziyyəti və yaşı haqqında mühakimə yürütmək olar.Axı ərdə olan qadının kostyumları qızınkından fərqlənir. Yaşlı nəsil sakit tonlarda, cavanlar isə, əksinə, daha parlaq geyinirlər.

Qadın kostyumu üst köynəkdən, arxalıqdan, çəpkəndən, ləbbadədən, küləçədən, kürdudan, eşməkdən və baharidən ibarət idi. Qeyd edək ki, qadın köynəyi yuxarıdan bir düymə ilə düymələnər, onun aşağı hissəsi isə gümüş və qızıl pullarla bəzədilərmiş. Qollarına gəlincə, onlar uzun və enli idilər.

Çəpkəni (kaftan, don) köynəyin üstündən geyərdilər və o, bədənə yaxşı oturardı. Şəpkənin qolları qolçaqla tamamlanardı. Onu tikmək üçün velürdən və müxtəlif parıldayan parçalardan istifadə edirdilər.

Ən geniş yayılmış paltar arxalıq hesab olunurdu. O da bədənə kip otururdu. Yanlarda kəsikləri olan uzun və düz biçimi vardı.

Ləbbədə (xalatlar) isə sırınmış astarlı paltar idi, açıq və lentlə haşiyələnmiş yaxalığı vardı, bel hissəsində lentlə bağlanırdı. Qısa qolları velürdən və müxtəlif parıldayan parçalardan tikirdilər.

Eşmək – sırınmış üst paltarıdır. Bütün daxili hissəsi, yaxalığı, qolları və ətəyi yalnız xəzlə işlənirdi.

Kürdu da velürdən olan açıq yaxalıqlı qolsuz sırınma qadın paltarı idi.

Bahari isə sırınmış astarlı qadın paltarı idi. Düz qolları dizə qədər uzanırdı, yaxalığı açıq olurdu.

Küləçə - belə qədər olan büzmə ətəkli üst qadın paltarıdır. Uzunluğu dizə qədər çatırdı.

Tumanı (yubkanı) azərbaycanlı qadınlar geyərdilər. Onların uzunluğu, adətən, döşəməyə qədər olurdu. Müxtəlif naxışlı ipək və yun parçadan tikərdilər.

Qadınlar, həmçinin, üzərinə gümüş pullar tikilmiş qızıl, qızıl suyuna çəkilmiş gümüş yaxud dəri kəmərlər bağlayardılar. Onların başmaqları bəzəkli, çəkmələri isə uzunboğaz olardı.

Başlarına araqçın yaxud ipək ləçək örtərdilər. Amma evdən kənara, küçəyə çıxanda və ya harasa gedəndə qızlar hökmən çadra örtərdilər.

Paltarı müxtəlif bəzək əşyaları zənginləşdirərdi. Baş və döş bəzəkləri, üzüklər, sırğalar, kəmərlər, qolbaqlar (bilərziklər) daxil olan tam komplekt imarət adlanardı.milli geyim

Kişi geyimi.

Kişilərdə hər şey xeyli sadə idi. Onların paltarları üst köynəyindən, arxalıqdan, çuxadan və şalvardan ibarət idi. Kişi üst köynəyi ilgəklərlə bağlanırdı. Onu tikmək üçün atlasdan və satindən istifadə edərdilər.

Arxalıq kişinin əynində əla oturar və bədəninə yapışardı. Onun qolları, adətən, düz olurdu və dirsək hissəsində daralırdı. Arxalıqlar boyuna qədər düymələnirdi. O, kişmirdən, atlasdan və satindən tikilirdi. Onun üzərindən kişilər kəmər yaxud toqqa, yaşlılar isə qurşaq bağlayardılar.

Çuxa - sinəsində bəzəklər olan üst paltarına aid edilirdi. Düymələr uzun qolların kəsiyi boyunca tikilirdi.

Yun kişi şalvarlarlı enli olurdu, çünki, o zamanlar hərəkət vasitəsi atlar idi. Soyuq havada isə dublyonka və kürk geyərdilər.

Əsl Qafqaz kişisi həmişə müxtəlif biçimli dəri papaq yaxud tikmələrlə bəzədilmiş arakçın qoyardı. Ağsaqqallar isə ağ bezdən toxunma təsək örtərdilər.

Şəhərdə kişilər birrəngli dəri ayaqqabı, kənddə isə çarıq geyərdilər.