Onların mövsümü çatdı: zəhərsizini necə seçək? - DİQQƏT

Onların mövsümü çatdı: zəhərsizini necə seçək? - DİQQƏTƏn çox sevilən meyvələrdən olan alçanın 30-dan çox sortu var. Yerli sortlardan yaz mələsi, göyçə, xanbəyi, şabranı və ağ alça geniş yayılıb. Meyvələri əsasən yumru formada olsa da, yastı-yumru və bir qədər oval şəklində olanları da var. Bir meyvənin çəkisi 2-6 qr təşkil edir, ləti çəyirdəyindən ayrılmır. Meyvələri sarı, qırmızı, çəhrayı, tünd bənövşəyi, yaşıl və ağ rəngdə olur. Həmçinin ölçüsünə, dadına, formasına və yetişmə müddətinə görə fərqlənir. Alçanın "göyçə sultan" adlanan sortu formasına və dadına görə digər sortlardan fərqlənir. Onun qabığı daha nazik, çəyirdəyi nisbətən balacadır və ağzı daha çox büzüşdürür.
Alçanın tərkibində şəkər, limon turşusu və müxtəlif pektinlər var. Meyvənin tərkibindəki mikroelementlər arasında ən çox kalsiuma, kaliuma və fosfora rast gəlinir. Tərkibində A, K, C vitaminləri üstünlük təşkil edir. Alça xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və hamilə qadınlar üçün faydalıdır. Alça astma, revmatizm, xərçəng riskini azaldan meyvələr qrupuna aiddir. Yetişmiş alçanın şirəsinin güclü öskürək və vərəm xəstəliyi zamanı qəbul olunması məsləhətdir. İstehlak üçün ləkəsiz, zədəsiz, bərk və büzüşməmüş alçaların alınması tövsiyə edilir.
Respublikamızda tələbat çox olan giləmeyvələrdən sayılan çiyələk əksər bölgələrdə əkilib becərilir və yüksək məhsul əldə edilir. Meyvə mövsümü başlayanda ilk olaraq bu bitkinin meyvəsi yetişir. Çiyələyin tez yetişməsi, bol məhsul verməsi və bu sahənin çox gəlirli olması kənd təsərrüfatında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çiyələyin yetişmiş meyvələri parlaq-qırmızı rəngdə olub, forması yumurtaşəkilli-konusvaridir.
Yetişmə müddətinə görə çiyələk sortları tez, orta və gecyetişən olur. Gecyetişən sortlar digər sortlara nisbətən təxminən 2 həftə sonra istehlak üçün yararlı hesab edilir. İri meyvəli bağ çiyələyinin tez yetişən sortlarına Poşinskaya, Obilnaya, orta yetişənlərə Festifalnaya, Zenqana, gecyetişənlərə Poznaya Zaqorya, Traktorist və başqaları aiddir. İstifadəsinə görə sortlar çərəz (giləsi zərif, ətirli, şirin dadlı), süfrə (daha sıx konsistensiyalı dadlı gilələr-yemək və şirniyyat şirələri hazırlamaq, eləcə də süfrəyə təzə halda verilmək üçün) və texniki (giləsi sıx, lətli, turşaşirin dadlı, termiki işləməyə-sterilizə etməyə, yaxud dondurulmağa davamlı) kimi fərqləndirilir. Çiyələk ətri, dadı və görünüşü ilə cəlbedici olmaqla yanaşı, həm də çox faydalıdır.
Çiyələyin tərkibində şəkər, üzvi turşu, pektin maddələri və s. var. Bol miqdarda dəmir və fosfora malik olan çiyələyin tərkibi A, B və K vitaminləri ilə zəngindir. Bu giləmeyvə növü güclü antioksidant xüsusiyyətə malikdir və immuniteti gücləndirir. Gün ərzində 7-8 ədəd çiyələk istehlak etmək günlük C vitamini normasını ödəyir. Bu meyvə istehlak olunarkən bəzi xüsusiyyətlər nəzərə alınmalıdır. Belə ki,  çiyələk torpaqda yetişdiyi üçün istehlak edilməmişdən əvvəl mütləq şəkildə bol su ilə yuyulmalı və üzərindəki torpaq hissəcikləri təmizlənməlidir. Həmçinin saplağı giləmeyvədən ayrılmalıdır.
Çiyələyin dadının acı olması və ağzı büzüşdürməsi məhsulun tam yetişməməsinin əlaməti sayıla bilər. Çiyələyin ölçüsünün iri olması çeşiddən asılıdır. İri çiyələklər ölkəmizə müxtəlif ölkələrdən idxal edilir. Qeyd edək ki, son dövrlərdə satışa çıxarılan iri, eyni zamanda fərqli forma və görünüşdə olan çiyələk çeşidlərinə iqlim şəraitinin təsiri də az deyil. Çiyələk alarkən qırmızı rəngli və ləkəsiz meyvələrə üstünlük verilməsi məsləhətdir. Asanlıqla xarab ola bilən yetişmiş çiyələklər bir neçə gün ərzində istehlak edilməlidir. Çiyələyi 1 həftə müddətində soyuducuda, 6 aya qədər isə dondurucuda saxlamaq mümkündür. Bu məhsulun həddindən artıq istehlakı insan orqanizmində allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.
Ümumiyyətlə təbii və keyfiyyətli məhsul, o cümlədən çiyələk, alça, ərik və gilas seçmək və ya almaq üçün onların orqanoleptik xüsusiyyətlərinə, keyfiyyətinə, həmçinin qablaşdırılmasına, saxlama şəraitinə və temperaturuna diqqət etmək lazımdır.afsa.gov.az
Saglamolun.Az

Şou Biznes     Baxılıb: 749   Tarix: 11 aprel 2024
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Avroviziya'dan sonra uğurlu kariyera quran müğənnimiz yoxdur' - Çinarədən iddia

Müğənni Çinarə Məlikzadə "Avroviziya" da ölkəmizi təmsil edən namizədlərə münasibət bildirib. xəbər verir ki, sənətçi bəzi iştirakçıları uğursuz adlandırıb. O, bu haqda "El canlı" verilişində danışıb:

.

Sevil Əliyevanın mahnısına yeni nəfəs verdi - KLİP

"Qaya"  Dövlət Ansamblının bədii rəhbəri, istesadlı saksafon ifaçısı Fərid Mailov çoxdan gözlənilən layihəsini dinləyicilərə təqdim edib. xəbər verir ki, istedadlı musiqiçi bəstəsi Sevil xanım Əliyevaya məxsus ola

.

Psixoloji problemləri olan aktyorun son halı - FOTO

Bir dönəm izlənmə rekorddları qıran "Lise Defteri" və "Emr et Komutanım" serialları ilə şöhrət qazanan aktyor Arda Kural psixoloji problemlər yaşadıqdan sonra ekranlarla vidalaşıb. xəbər verir ki, "Yerl

.

Xəstəlikdən sonra ilk dəfə görüntüləndi - FOTOLAR

Rejissor Özlem Bölükbaşı ilə Mustafa Arapoğlunun toy mərasimində cütlüyün şahidi Zerrin Özer olub. xəbər verir ki, qollarından tutanların köməyi ilə gəzən müğənni səhhətindən danışıb. Onurğa iliyi əməliyyatından sonra fizioterapiy

.

Aktrisadan maraqlı cavab: 'Ətək kişilərə daha çox yaraşır

"Həyat Bilgisi" serialı ilə məşhurlaşan Barbie ləqəbli aktrisa İpek Erdem kişilərin plastik əməliyyat etdirməsi ilə bağlı diqqətçəkən çıxış edib. xəbər verir ki, uzun zamandır ekranlarda görünməyən aktrisa jurnalistləri

.

Məşhur aktyor təcili əməliyyat olundu

Məşhur türk aktyor Saruhan Hünel qəfildən əməliyyat olunub. . Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bir müddətdir ürək xəstəliyindən əziyyət çəkən aktyorun əməliyyat olunduğu məlum olub. Aktyorun bacısı Aslı Hüne

.

Baliyə köçərkən burada itirdiklərimə peşman deyiləm' - Çingiz Mustafayev

Uzun zamandır səhnədən uzaqlaşıb Baliyə köçən müğənni Çingiz Mustafayev maraqlı etiraf edib. xəbər verir ki, bir müddətdir Balidə yaşayan və fərqli musiqilərə olan marağı ilə bilinən Çingiz pop musiqi ifa eməkdən zövq almadığın

.

Kirkorov Uspenskayanı 'dilənçi' adlandırdı

Rusiyanın xalq artisti Filipp Kirkorov və köhnə dostu Lyubov Uspenskaya arasında mübahisə səngimək bilmir. xəbər verir ki, Rus səhnəsinin kralı Lyubov Uspenskayanı dilənçi adlandırıb. "O, paltar və hədiyyələr üçün mən

.

Polina Buzovanı 'axmaq' adlandırdı

Müğənni Polina Qaqarina son müsahibəsində 2016-cı ildə müğənnilik karyerasına başlayan teleaparıcı Olqa Buzovanın yaradıcılığına münasibət bildirib. Rusiya mətbuatına əsasən bildirir ki, ifaçı, Buzovanı səhnədə bir az "axmaq"olmaqd

turlar.az

sonxeber.az makiyaj etmek qaydalari geymler 2024 toy gecesi sandal ayaqqabilar azadqadin 2024 yaz kolleksiyasi sonsuzluq kosmetika qizliq perdesi usaq geyimleri orqazm nagillar azerbaycan