Ambulator ustalıq dərsləri: Komorbid pasiyent – dövrümüzün "qəhrəmanı"

Ambulator ustalıq dərsləri: Komorbid pasiyent – dövrümüzün Komorbidlik anlayışı altında patogenetik (yaranma mexanizminə görə) qarşılıqlı əlaqəsi olan bir və daha artıq xəstəliklərin və ya sindromların eyni vaxtda keçməsidir. Latıncadan tərcümədə komorbid­liyin iki məna yüklü hissəsi var: "co" - birlikdə və "morbus"- xəstəlik.
Hazırkı dövrdə poliklinikaya və ya stasionara müraciət edən pasiyentin təsviri fərqli xəstəliklərin birləşməsi ilə təzahür olunur. Qanunauyğun sual çıxır ortaya: bu sadəcə xəstəliklər toplumudur, yoxsa hər nozologiya başqasına təsir etməklə patomorfozu dəyişir, polipraqmaziyanın və neqativ proqnozun artmasına səbəb olur? Bu diskussiya əsrlərlə davam edir. Ayrı xəstəliklərin olmaması, orqanizmi bütöv qəbul etmək, əvvəl keçirilmiş xəstəlikləri, yanaşı patologiyanı nəzərə almaq, risk amillərini bilmək, proqnoz, potensial fəsadlar və s. faktorları nəzərə almaq zərurəti haqqında hipoteza çox-çox əvvəllər irəli sürülüb.
Milli.Az ailehekimi.az-a istinadən bildirir ki, kombinə olunmuş patologiyanın təfsiri 20-ci əsrin ikinci yarısında aydınlaşır, o zaman ki, 1970-ci ildə amerikalı alim, epidemioloq A.R. Feinstein ilk dəfə komorbidlik anlayışını elmə daxil edir. Professor Feinstein komorbidlik hadisəsini kəskin revmatik qızdırmalı xəstələr arasında eyni vaxtda bir neçə xəstəliklərdən əziyyət çəkənlərdə daha pis proqnozla nümayiş etmişdir.
Beləliklə, bir çox xəstəliklərin klinik əlamətlərinə, diaqnostikasına, proqnozuna və müalicəsinə komor­bid patologiyanın təsiri çoxşaxəli və fərdidir. Xəstəliklərin, yaş faktorunun və dərman patomorfozunun qarşılıqlı əlaqəsi əsas nozologiyanın klinik gedişatına, xarakterinə və fəsadların ağırlığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir, xəstənin həyat keyfiyyətini azaldır, müalicə-diaqnostika prosesini məhdudlaşdırır və ya çətinləşdirir.
Komorbidliyin növləri: transsindromal, transnozoloji və xronoloji.
İlk iki variant bir pasiyentdə patogenetik cəhətdən qarşılıqlı əlaqəli iki və/və ya daha çox sindromun ya xəstəliklərin mövcudluğu ilə bağlıdır, sonuncusu isə onların təsadüfi birləşməsi ilə bağlıdır.
Komorbidliyin təsnifatı
Xronoloji komorbidlik: ÜİX və AXOX (ağciyər­lə­rin xroniki obstruktiv xəstəliyi)
Transnozoloji komorbidlik: ÜİX və HX (hiperto­nik xəstəlik)
Transsindromal komorbidlik: xroniki böyrək xəstə­likləri və anemiya
Komorbidliyin çoxsaylı sinonimləri var: polimorbidlik, multimorbidlik, multifaktorial xəstəliklər, po­li­patiya, yanaşı xəstəlik, ikili proqnoz, plüripatolo­giya və s.
Pasientdə komorbidliyin inkişaf etməsinə çox faktorlar təsir edir, o cümlədən:
1. xroniki infeksiya;
2. iltihablaşma;
3. involütiv və sistemli metabolik pozuntular;
4. yatrogeniya, sosial mövqe;
5. ekologiya;
6. genetik meyllilik.
Komorbidliyin mahiyyəti anatomik oxşarlıq, vahid patogenetik formalaşma mexanizmi və klinik variantların və fəsadların səbəb-nəticə əlaqəsi ilə izah olunur.
Klinik-morfoloji analizə əsasən, komorbidliyin beş əsas variantı mövcuddur:
1. Səbəbli komorbidlik - müxtəlif orqanların və sistemlərin vahid patoloji agentin təsirindən törənən paralel zədələnməsi ilə bağlıdır.
2. Fəsadlaşmış komorbidlik - əsas xəstəliyin nəticəsi olaraq hədəf-orqanların zədələnməsi ilə təzahür olunur, misal üçün, şəkərli diabet zamanı irinli-septik fəsadlar.
3. Dəqiqləşdirilmiş komorbidlik - xəstəliyin ehtimal olunan vahid patogenetik inkişaf mexanizmlərini nəzərdə tutur, amma bu ehtimalın təsdiq edilməsi tələb olunur, misal üçün, sistemli aterosklerotik proses.
4. Yatrogen komorbidlik - tibbi proseduranın qabaqcadan təyin olunmuş təhlükəsi şərti ilə pasiyentə məcburi həkim təsiri zamanı inkişaf edir, misal üçün, qlükokortikosteroidlərin təsiri.
5. Dəqiqləşdirilməmiş komorbidlik - xəstəliklərin "məntiqsiz" birləşməsi ilə və gələcəkdə klinik və elmi mövqedən izah oluna biləcəyi ilə bağlıdır, misal üçün, ateroskleroz, revmatoidli poliartrit, onkoloji xəstəlik və s.
Ambulator təcrübə əsnasında komorbidliyin əsas xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır:
1. İlkin səhiyyə xidməti strukturunda çalışan həkimlərin təcrübəsində komorbid patologiyalı pasiyentlərin sayı artıb.
2. Komorbidlik - letal sonluğun risk amili­dir, xəstə­liyin proqnozuna və xəstənin həyat keyfiy­yə­ti­nə təsir edir. Bu pasiyentlərin "dar ixtisaslı" mütəxəssislər tərəfindən müşahidə olunması yetərincə effektiv deyil.
3. Hazırda "ilkin xətt" həkimlərinin komorbid xəstələrin klinik-terapevtik xüsusiyyətləri haqqında bilikləri kifayət qədər deyil.
4. Komorbid xəstəliklər zamanı polipraqmaziya və onun mənfi nəticələri qaçılmazdır, belə ki, eyni vaxtda 10 dərman vasitəsindən çoxunun istifadəsi mənfi halların və mənfi dərman əlaqəsi riski 100% artır.
Milli.Az

Xəbərlər     Baxılıb: 965   Tarix: 04 sentyabr 2022
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Hansı kürü daha sağlamdır? - Qara, yoxsa qırmızı

Hansı kürü daha sağlamdır - qara və ya qırmızı?. -a istinadən bildirir ki, məşhur inancın əksinə olaraq, qara kürü qırmızı kürüdən heç də sağlam deyil. . Qırmızı və qara kürünün qida dəyəri, faydalı xüsusiyyətləri təxminə

.

Baş-beyin transplantasiyası ilə bağlı sensasion açıqlama

Akdeniz Universiteti Orqan Nəqli İnstitutunun direktoru professor Ömər Özkan hesab edir ki, baş transplantasiyası əməliyyatlarının həyata keçiriləcəyi günlər uzaqda deyil. -a istinadən xəbər verir ki, professor bu barəd

.

Evdə bitki yağını istifadə etmək üçün 3 seçim - Hər kəs bunu bilmir

Bitki yağı kifayət qədər yüksək funksionallığa malikdir. -a istinadən bildirir ki, doğrama taxtası qısa müddət istifadə edildikdən sonra xoşagəlməz qoxu verməyə başlayır. Əgər vaxtaşırı onu bitki yağı ilə təmizləsəniz, problem

.

Qazlı suyu içmək faydalıdırmı? - Maraqlı ARAŞDIRMA

İnsanların bəziləri qazlı su içməyin ziyanlı olduğunu düşünsələr də, bu suyun insan orqnizminə faydaları çoxdur. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Oxford Universitetinin alimləri araşdırma aparıblar. Araşdırmada qey

.

Dodaq dişləmək vərdişinə nə səbəb olur? - CAVAB

Maraqlıdır, dodaq dişləmək vərdişinə nə səbəb olur?. -a istinadən bildirir ki, dodaq dişləmə stress və narahatlıq kimi emosional faktorlarla əlaqəli sinir vərdişidir. Bu vərdiş dodaqlarda yaralara, çatlara və infeksiyalar

.

Qripdən, virusdan burnu tutulanlara 1 manatlıq resept

Qripdən, virusdan, soyuqdan, allergiyadan burnu tutulanlar bu ucuz və asan vasitəni etsələr, illərlə burun tutulması nədir bilməyəcəklər. -a istinadən bildirir ki, hətta xroniki burun tutulması zamanı da burun iltihabı v

.

Qarın piylərinin təhlükələri üzə çıxdı

ABŞ-ın Rutgers Universitetinin alimləri qarın yağının potensial zərərini aşkar ediblər. . -a istinadən bildirir ki, aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, qarın piyləri Alzheimer xəstəliyinə tutulma riski yüksək ola

.

Arıqlamaq üçün səhər yeməyinin FAYDALARI

Endokrinoloq Zuxra Pavlova səhər yeməyinin faydalarından danışıb. . -a istinadən bildirir ki, səhər yeməyi iki səbəbə görə günün ən vacib yeməyi hesab olunur. . Həkimin sözlərinə görə, səhərlər orqanizm zülalla zəngin qidalar

.

Kolbasalar haqqında dəhşətli faktlar üzə çıxdı

Kolbasalar ət məhsulu hesab edilsə də, bu, heç də belə deyil. Çünki əksər kolbasa məhsullarının tərkibində ət çox az miqdarda olur. Maraqlıdır, görəsən, keyfiyyətli kolbasanı necə ayırd etmək olar?. Qida üzrə ekspert Məhsət

turlar.az

sonxeber.az qadin sayti sac duzumleri donlar 2024 körpə və ona qulluq ədəbi guşə makiyaj fitness kosmetika qardasa aid haxistalar baldıza aid hakışta novruz hakistasi xocali hekaye janri