sebet.az onlayn maqazin

Kəşfləri kişi həmkarları tərəfindən oğurlanan elm qadınları

Kəşfləri kişi həmkarları tərəfindən oğurlanan elm qadınlarıTarixə iz qoymuş kəşflərin çoxunun kişilərə məxsus olduğu, qadınların isə elm sahəsində mühim işlərə imza atmadıqları ilə bağlı fikirləri tez-tez səslənir. Halbuki, tarix bir çox elm qadınının kəşfini öz adına çıxan kişi alimlərlə doludur. Hətta bu o qədər geniş yayılmış bir hadisədir ki, məhz bu mənanı verən xüsusi termin də var – Matilda effekti. Elm tarixçisi Marqaret Rossiter bu sözü ilk dəfə 1993-cü ildə terminalogiyaya daxil edib.

Bəs Matilda effektinə məruz qalan elm qadınları kimlərdir?
Mikroskop dünya tarixini dəyişəcək gücdə kəşflərə imza atan qadınları təqdim edir:

Sesiliya Peyn – astronom, astrofizik.

Ulduzların hidrogen və heliumdan meydana gəldiyini kəşf edib. Bu kəşfini həmkarı Henri Rassel ilə bölüşən Sesiliya xəyal qırıqlığı yaşayır. Çünki H.Rassel onun əldə etdiyi nəticənin düzgün ola bilməyəcəyini, bunun elmi biliklərlə üst-üstə düşmədiyini deyir. Buna görə də Sesiliyanın məqaləsini çap etdirmir. 4 illik araşdırmalardan sonra Sesiliya ilə eyni nəticəyə gələn H.Rassel öz məqaləsində Sesiliyanın adını belə çəkmir. Ən maraqlısı odur ki, illər sonra Sesiliyaya H.Rassel mükafatı verilir.

Liza Meytner – nüvə üzrə fizikaçı

Nasistlərin dövründə Almaniyanı tərk etmək məcburiyyətində qalan Liza Meytner həmkarı Otto ilə məktublaşırdı. Otto laboratoriyada uran atomları ilə neytronları toqquşdururdu. Əldə etdiyi nəticədən baş aça bilməyən Otto L.Meytnerdən kömək istəyir. L.Meytner toqquşma nəticəsində üzə çıxan enerjini hesablayır, üstəlik nüvə füzyonunu, yəni atom nüvəsini parçalayan mexanizmi kəşf edir.
Bu kəşf atom bombasının hazırlanması yolunda bünövrə olur. Ancaq L.Meytner kəşfinin silah istehsalı üçün istifadə edilməsi ilə razılaşmır və layihədən çəkilir. Otto isə işə davam edir və illər sonra Nobel mükafatı alır. Mükafatı alarkən L.Meytnerin adını çəkmir. Uzun illərdən sonra L.Meytnerin elmə verdiyi töhvələrin qiyməti başa düşülür. Onun xatirəsini yaşatmaq üçün Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 109-cu elementə Meytnerium adı verilir.

Vera Rubin – astronom

Vera Rubin qalaktikadan kənardakı ulduzlarla mərkəzdəki ulduzların sürətinin eyni olduğunu deyir. Kişi həmkarları isə onunla razılaşmır. 1970-ci illərdə V.Rubin daha böyük bir kəşfə imza atır – qaranlıq maddəni tapır. Hansı ki, müasir elm kainatın 25 faizini qaranlıq maddənin təşkil etdiyini deyir. Bir sözlə, qaranlıq maddə bəşər övladının içində yaşadığı kainatı dərk etməsi üçün ən vacib kəşflərdən biri idi. Bu kəşfi edən alimin Nobel almamaq ehtimalı yox idi. Ancaq V.Rubinə yenə kişi həmkarları mane olur.

2006-cı ildə müasir teleskoplar sayəsində 150 milyon il öncə baş verən iki qalaktika qrupunun toqquşması müşahidə edilir. Əldə olunan nəticələr qaranlıq maddənin həqiqətən var olduğunu sübut edir.

Çyansuyun Vu – nəzəri fizikaçı

O, "Manhattan layihəsi" adı ilə tanınan atom bombası layihəsində işləyib. Alim elementar hissəciklərin zəif qarşılıqlı təsirində bərabərliyin mühafizəsi qanununun etibarsız olduğunu sübut edib. Ç.Vu elm dünyasının 30 ildir həqiqət kimi qəbul etdiyi qanunun yanlış olduğunu göstərib. Birlikdə işlədiyi 2 kişi həmkarı bu kəşfi öz adına çıxaraq Nobel alıb.

Rozalind Franklin – biofizik

Doktoranturanı bitirdikdən sonra universitetlərdən birində işləməyə başlayan Rozalind Franklin burada Uilkins ilə qarşılaşır. R.Franklin sərbəst formada öz layihəsi üstündə işləsə də, ona asistenti kimi davranan Uilkins onun araşdırmalarına göz gəzdirməkdən də geri qalmır. Bir gün R.Franklindən icazə almadan onun hazırda "Şəkil 51" kimi məşhur olan DNT görüntülərini Uatson və Krik adlı 2 akademiklə bölüşür. Onlar həmin şəkildən əldə etdikləri məlumatlarla bağlı birlikdə məqalələr yayımlayırlar. DNT ilə bağlı bir sıra mühüm məlumatların tapılmasına kömək edən həmin görüntünü R.Franklinin əldə etdiyini isə açıqlamırlar. Hər 3 akademik Nobel alıb.

Ester Lederberq – mikrobioloq

Ester birinci həyat yoldaşı Coşua Lederberq ilə birgə antibiotik müqaviməti ilə bağlı araşdırmalar aparır. Onlar əldə etdikləri nəticələri yayımlayırlar. Ancaq Nobel mükafatı C.Lederberqə verilir. Esterin adı belə hallanmır.

Netti Stivens – genetik

Netti Stivens 1900-cü ildə genetika tarixindəki ən mühim kəşflərdən birini edir. O vaxta kimi uşaqlarda cinsiyyəti nəyin müəyyənləşdirdiyi elm adamları üçün qaranlıq qalırdı. 39 yaşlı Netti elm dünyasına x və y xromosomlarının varlığını sübut etdi. Ancaq mükafat onları eyni ildə kəşf edən Tomas adlı alimə verilir.

İndiyə kimi verilən 826 Nobel mükafatından cəmi 43-ü qadınlara çatıb.

/mikroskop.media

Maraqlı     Baxılıb: 1115   Tarix: 21 aprel 2019
f Paylaş


DİGƏR XƏBƏRLƏR

KİŞİLƏRİN NƏZƏRİNƏ!!! Prostal vəzin inkişafı, cinsi zəiflik üçün illərlə sınanmış məcun

MƏHSUL HAQQINDA ƏTRAFLI. Yalnız 4 həftə içində penis həcm olaraq və uzunluq olaraq böyüyəcək. Hər gün kremi bir dəfə 10-15 dəqiqə masaj edərək sürtmək lazımdır. Kremdəki təbii komponentlər testosteron yüksəltməsini yardımç

DİQQƏT! Həyat tərzini dəyişdirmədən, pəhriz və idman olmadan çəki itirmək mümkün oldu!!!

MƏHSUL HAQQINDA ƏTRAFLI. Ayda 15 kiloqrama qədər itirmək üçün necə istifadə edəcəyinizi öyrənin. Artıq çəkisi olan insanlar kilo atmaq üçün ən asan yolu seçirlər və ya ümumiyyətlə arıqlamaq istəylərini tərk edirlər, çünk

Xoşbəxt cinsi həyat üçün 6 addım!

Daha ehtiraslı bir cinsi həyat istəyirsiniz? O halda partnyorunuzla birbaşa sevişməyə keçməzdən əvvəl bunlara diqqət yetirin. Xoşbəxt bir cinsi həyat, cinsi akt əvvəli edilən bu 6 gizli addım!. Göz gözə baxın!. Cinsi həyatı

Planlarınızı reallaşdırmaq üçün hansı addımları atmalısınız?

Hər gün mütləq xəyal qurun. Psixoloqlar və mütəxəssislər, hər gün ən az yarım saat xəyal qurmanın gələcəyi formalaşdırmaqla bağlı həyati dəyərə sahibdir. Əslində xəyal qurmaq, gələcəklə bağlı düşüncələri genişləndirir v

Psixoloq: "Qadınlar kişilərə pul qabı kimi baxır, kişilər isə qadınları görəndə..." - MÜSAHİBƏ

Aytən Ələkbərova: "Bəzi qızlar ailə qurmamış öz ləyaqətləri olan bir məqamı itirir, sonra hansısa oğlanı aldadıb ərə gedirlər". "Allah hər bir qadına qapanmaq hidayəti versin". "Kişilər artıq Jalələrdə

Kişilər hansı qadını unutmur...

Zövq almağı bacaran qadın ətrafını xoş, gözəl əşyalarla bəzəyir. Elə qadınlar var ki, sözün əsl mənasında zövq qoxurlar. Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, onlar özlərini rahat, zövqlü yaşamaql

DİQQƏT! Qaz sayğacınızda bu yazılar çıxırsa deməli...

Bəzən vətəndaşlar qaz sayğaclarında yazılar görürlər. -a istinadən xəbər verir ki, smart sayğacın ekranında Alarm 3, Alarm 5, FO 44 yazılıbsa bu zaman bunları etmək lazımdır:. 1. Smart tipli sayğac koda düşdükdə ilk önc

Tanınmış model gizli şəkildə ərə getdi - FOTO

Məşhur türk modeli Tülin Şahin bir müddətdir ki, sevgili olduğu portuqaliyalı iş adamı Pedro de Noronha ilə evlənib. Ölkə.az-a istinadla xəbər verir ki, Tülinlə iş adamının toyu Portuqaliyada baş tutub. Toy mərasimində cütlüyü

Bülent Ersoyu fanatı güllələyib, böyrəyinin biri götürülüb - FOTO

Türkiyə mətbuatı güllələnən məşhurlarla bağlı yazı hazırlayıb. Yazıda Bülent Ersoyla bağlı məqam diqqət çəkib. xəbər verir ki, Bülent Ersoy 1989-cu ildə güllələnibmiş. O, Adanada konsert verən zaman fanatı ona istədiyi mahnın


sebet.az onlayn maqazin mp3 yukle
Mp3 yukle sayti


vizalar.az
viza desteyi


biletler.az
avia biletler


turlar.az

sonxeber.az toy gecesi yaz geyimleri 2021 geyim necə seçməli qarasin qizlar ucun makiyaj adların mənası şaftalının xeyri endirimli paltarlar kosmetika rusca hərfləri öyrənmək men gelmiwem