Sualtı dünya - mərcanlar

Mərcanlar heyvan kimi kəşf olunmazdan əvvəl suda yaşayan güllər hesab olunurdular.

Mərcan-onurğasız dəniz heyvanlarının dalayıcılar sinfindəndir. Təbiətdə tək və ya dəstə halında yaşayan mərcanların 6000 növünə rast gəlmək olur. Ağac kimi kol ataraq artan mərcanların yalnız üst qatı yaşayır, alt qatı isə ölür. Beləcə şişərək böyüyən mərcanlar dayaz yerlərdə qayalıqlara və adalara çevirilir. Bu prosesə min illər lazım gəlir.

Mərcanlar hərəkətsiz həyat tərzi sürdüklərindən uzun illər onlar bitki hesab edilirdilər. Mərcanlar əsasən tropik dənizlərdə yaşayır. Hidroidlərdən fərqli olaraq mərcan poliplərinin bədən quruluşu xeyli mürəkkəbdir. Onların əksəriyyəti qrup halında, bəzi növləri isə tək halda yaşayır. Mərcan polipləri yalnız polip formasında mövcuddur. Rusiya dənizlərində yaşayan aktiniyanın bədəni formaca diriyə oxşayır. Bədəni çox parlaq rəngdə olur və çiçəyə bənzəyir. Bu xüsusiyyətlərinə görə bitkilərə daha çox oxşayır. Aktiniyalar yırtıcı heyvanlardır. Qidasını (xərçənglər, molyusklar və b.) qolları vasitəsilə ovlayır. Aktiniyada qidanın həzmi hidralarda olduğu kimidir. Aktiniyalar döşənək vasitəsilə substratın üzərində yavaş-yavaş hərəkət edir. Onlar bəzən molyuskların çanağı və xərçənglərin zirehi üzərində yaşayıb əmin heyvanlar ilə simbiotik həyat keçirir.

Mərcan rifləri qədim geoloji dövrlərdən başlayaraq mövcud olmuşdur, lakin rif əmələ gətirən heyvanların növ tərkibi dəyişmişdir.

Mərcan polipləri gündüzlər yığılır, gecələr isə açılaraq qollarını çıxarır və xırda həşaratlarla qidalanır. Nisbətən böyük mərcan poliplər balıq və krevetləri belə ovlaya bilirlər.
Mərcanlar cütləşmə yolu ilə artır. Xırda süfrələr dünyaya gəldiyi andan sərbəst üzə bilir. Onlar dənizin dibinə enərək orada yeni qruplar yaradırlar.

Dünyaya gələn yeni mərcan köhnə mərcanlarla birləşir və ətrafında nəhəng mühafizə fəzası yaradır və münbit şəraitdə bir il ərzində cəmi 1 sm böyüyə bilir. Mərcanlar 20 dərəcə selsi temperatur və 20 metrdən aşağı olmayan dəniz və okean sularında yaşayır və zəngin planktonlarla qidalanırlar.

Dəniz və okean sularının çirklənməsi mərcanların nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmasına, bəzi növlərinin isə ümumiyyətlə yox olmasına səbəb olmuşdur.