Sağlam uşağın qidalanması

Uşağın rasional qidalanması onun psixi və fiziki inkişafı üçün vacib şərtdir. Körpə həyatının ilk illərində psixomotor inkişafin, boyun, bütün orqan və sistemlərin formalaşması sürətlə getdiyi üçün körpənin qidası daha düzgün və zəngin olmalıdır.

Körpə həyatının ilk illərində düzgün qidalanma.

Körpə üçün ana südünün qəbulundan və miqdarından asılı olaraq, üç növ qidalanma təyin olunur: təbii, süni, qarışıq.

Təbii qidalanma dedikdə körpənin südəmər dövrdə ana südü ilə qidalanması nəzərdə tutulur. Ana südü ilə 4-5 dəfə qidalanma körpənin sutkalıq rasioununu təşkil edir. Bu növ qidalanma daha fiziolojidir, çünki kəmiyyət və keyfiyyətcə üstün olan ana südünün tərkibində körpənin bütün tələblərinə cavab verən zülal, yağ, vitamin, duzlar və s. var.

Doğuşdan beş gün sonra zahı qadının süd vəzlərindən ana südündən də dəyərli olan agız suyu(molozivo) ifraz olunur.

Ana südünün üstünlükləri-ana südündə ümumi zülalın miqdarı inək südündən az olduguna görə bu körpənin həzm eləməsi üçün daha əlverişlidir. Ona görə də süni qidalanma zamanı zülal yüklənməsi yaranır.

Ana südü immunoqlobulinlərlə çox zəngindir. İg A yeni dogulmuş körpənin həzm traktının yerli müdafiəsində çox böyük rol oynayır. İg G isə orqanizmin bir çox infeksion xəstəliklərlə mübarizəsində elə həyatının ilk dövrlərində iştirak edir. Həmçinin ana südünün tərkibində körpə üçün çox əhəmiyyətli olan vitaminlər, fermentlər və digər komponentlər var. Ana südünün tərkibinin əsas hissəsini karbohidratlar təşkil edir (betta-laktoza). İnək südünün tərkibinə isə alfa laktoza daxildir. Betta-laktoza körpənin bağırsağında asta-asta sorulur, yoğun bağırsağa çatır və oliqo-aminasaxaridlə birlikdə normal florada patogen mikroorqanizmlərin və bağırsaq çöplərinin çoxalmasının qarşısını alır. Ana südü həmçinin müxtəlif fermentlərlə zəngindir:amilaza, tripsin, lipaza (ana südünün tərkibində lipaza inək südündən 15 dəfə çoxdur, amilaza isə 100 dəfə). Bu xüsusiyyət fermentlərin aşağı aktivliyini tənzimləyir və körpənin daha çox qida qəbul etməsinə kömək edir. Calsium və fosforun konsentrasiyasının inək südünə nisbətən ana südündə aşagı olmasına baxmayaraq, fosfor daha yaxşı mənimsənilir. Ona görə də təbii qidalanan körpələrdə raxitliyə nadir hallarda rast gəlinir. Həmçinin ana südünün tərkibində olan natrium, xlor, dəmir, gümüş,sink,kükürd kimi fermentlər daha optimaldır və körpə orqanizminin bütün tələblərinə cavab verir.

Daha sonra ana südü ilə qidalanan körpələr anemiya ilə nadir hallarda üzləşirlər.

Təbii qidalanma zamanı ana və körpə arasında psixoloji bağlılıq formalaşır, valideynin dünyaya gətirdiyi övladına qarşı məhəbbəti artır.

Qidalanma rejimi-sağlam körpə həyatının ilk 3-4 ayında gündüz üç saat, gecə isə altı saatlıq fasiləni nəzərə alaraq, körpənin qida qəbulu yeddi dəfə nəzərdə tutulur. 4-5 ayından başlayaraq, sutkada beş dəfə, 9 ayından sonra isə dörd dəfə qida qəbul etməlidir. Körpə narahat olursa, qida ilə yanaşı kəmşirin su verilir.

4-6 ayından başlayaraq, artıq ana südü körpə orqanizminin bütün tələblərinə cavab vermədiyinə görə ana südü ilə yanaşı əlavə qida təyin olunur.

Əlavə qida 4-5 ayında tərəvəzlərdən ibarət olan püre (balqabaq, kələm).

5,5-6 ayında sıyıqlar: öncə düyü, sonra qarabaşaq, sonra yulaf yarması sıyıqları və s. vermək məsləhət görülür.

7,5-8 ayında süd məhsulları, qatıq, yoqurt.

Tərəvəz püresini 1-2 həftədən sonra müxtəlif tərəvəzlərlə (kök, çuğundur, gül kələmi və s.) daha da zənginləşdirmək olar.

Yalnız bu halda inkişafda olan körpə orqanizmi lazımi miqdarda mikroelementlər və vitaminlərlə təmir olunur.

Əlavə qida həmişə ana südü qəbulundan öncə verilir. Tərəvəz püresinin porsiyası 100-150 qr, sıyıq və süd məhsullarının porsiyası isə 200 qr təşkil edir.

Əlavə qida qəbulunun rasionuna bundan başqa digər məhsulları da əlavə etmək olar.

4-6 ayında şirələr (alma, banan, armud və s.), bitki və əridilmiş kərə yagı (gün ərzində 3-5 qr)

6-7 ayında-yumurta sarısı.

7,5-8 ayında-kəsmik (20-40 qr gün ərzində)

7.5-8 ayında-ət məhsulları.

8-9 ayında-balıq məhsulları (həftədə 1-2 dəfə ət əvəzinə verilə bilər)

Əsasən iki yaşa qədər uşaqlara tünd dəmli çay və kofe vermək məsləhət görülmür.