Sosial fobiya. Mən insanlardan qorxuram

Sosial fobiya. Mən insanlardan qorxuramSosial fobiya cəmiyyət arasında danışarkən, oturarkən, hər hansı işlə məşğul olarkən, sosial fəaliyyət zamanı ortaya çıxan, nevrotik xəstəliklər qrupuna aid olunan psixoloji problemdir.
Qeyd olunan narahatlıqlar yalnız sosial mühitdə yaşanır. Məsələn: evdə tək olanda rahat şəkildə telefonda danışan biri, cəmiyyət arasında telefonda danışa bilmir və təşviş keçirir. Bu hallar artdıqca mühitdən uzaqlaşır və tamamilə özünə qapanır.
Sosial fobiyalı insanlar bu hissləri keçirməmək üçün müxtəlif müdafiə mexanizmlərindən istifadə edir: mühitdən uzaqlaşma, sosial ünsiyyət defisiti, göz kontaktından qaçma, xəyal qurma, alkoqol asılılıq və insanlara qarşı laqeydlik.
Simptomları (əlamətləri):
Sosial fobiyanın əlamətləri fiziki, koqnitiv (zehni) və bihevioral (davranış) olmaqla üç kateqoriyaya bölünür:
1. Fizioloji simptomlar
- Üzün qızarması
- Tərləmə
- Ağızda quruluq
- Ürək döyüntüsünün artması
- Təngnəfəslik
- Titrəmə
2. Zehni (koqnitiv) simptomlar
- Çirkinəm, bəyənilmirəm kimi düşüncələr
- Sevilmədiyini və gücsüz olduğunu ifadə edən düşüncələr
- "Mükəmməl olmalıyam, səhvlərim olmamalıdı"
- "Narahatlığımı bildirməməliyəm"
- "Rahat olmalıyam"
- "Hamı məni bəyənməlidir"
3. Bihevioral (davranış) simptomlar
- Qorxduğu yerə getməmək və ya həmin yeri tərk etmək
- Göz kontaktı qurmamaq
- Mənasız düşüncələr
- Xəyal qurmaq
- Mövzunu dəyişdirmək
- Alkoqol istifadəsi
Sosial fobiyalı insanlar yaşadıqları narahatlıqlara görə bir çox işlərlə məşğul ola bilmirlər və zaman keçdikcə insanlarla ünsiyyətdə çox ciddi çətinliklər yaşayırlar.
Səbəbləri:
Problemin yaranmasında psixososial faktorların təsiri olduqca yüksəkdir. Bu kateqoriyaya həmin insanın ailəsi, ətrafı və dostları aid olunur. Ailə sosial fobik insanın təhsilində ən əhəmiyyətli rol oynayan ünsürdür.
Şəxsiyyət əksər hallarda 0-6 yaş arasındə ailədən aldığı tərbiyə üsuluna görə formalaşır, fərdin sosial proseslər qarşısındakı davranışı ailədən əldə etdiyi təcrübələrə əsasən dəyişir. Tədqiqatlarda qatı, nəzarətçi, mükəmməliyyətçi, tabulara həssas yanaşan, sosial münasibət sevməyən və özünüqiymətləndirmə ilə bağlı hədsiz avtoritarlıq göstərən ailələrdə böyüyən uşaqlarda sosial fobiya riskinin daha yüksək olduğu göstərilir. Belə ailələrdə böyüyən uşaqlarla əsasən ailə üzvləri ilə ünsiyyət yaradılmır və ya uşaq özünü ifadə etmək istədikdə sərt reaksiya ilə qarşılaşır. Həmçinin bu tip ailələrdə cəmiyyətin onlar haqqında fikirləri, nə düşündükləri böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ailə üzvləri üzərində sosial təzyiq yüksəkdir.
Sosial fobiyası olan insanların düşüncə strukturlarına nəzər yetirdikdə bəzi xüsusiyyətlər ortaya çıxır:
- Özləri ilə bağlı dəyərsiz cümlələr qururlar
- Hər şeyin mükəmməl olmasını istəyirlər; mükəmməllik başqaları tərəfindən sevilmək üçün lazım olan haldır
- Gördükləri işlərlə bağlı danışarkən daha çox neqativ hissələrə köklənirlər
- İnsanlar münasibətlə ilə bağlı xatirələri əksər hallarda mənfi istiqamətdədir
- Sosial mühitdə olan insanların onlar haqqında mənfi düşüncəyə sahib olduqları fikrindədirlər
- İnsanlar arasında alçaldılmaqdan, yumor obyekti olmaqdan qorxurlar.
- Başqaları onları incitməsin deyə hər şeyi nəzarətdə saxlamağı düşünürlər, lakin daxili həyəcanlarına nəzarət etmədikləri üçün özgüvənləri yoxdur
Terapiyası:
Adətən bu tip insanlar psixoloqa müraciət etməkdə müəyyən çətinliklər, tərəddüdlər yaşasalar da tez bir zamanda müsbət nəticə əldə edə bilirlər. Əsasən koqnitiv-bihevioral terapiyadan istifadə olunur. Psixoloq duyğu və düşüncə üzərində fokuslanır. Çox ağır formalarında farmakoterapiya tətbiq oluna bilər.
Elnur Rüstəmov -  Psixologiya və Konsultasiya Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq
Nərmin Quliyeva - Xəzər Universitetinin Psixologiya fakültəsinin tələbəsi
Milli.Az /news.milli.az

Xəbərlər     Baxılıb: 970   Tarix: 21 noyabr 2021
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Təyyarədə çay içməyin, əllərinizi də YUMAYIN - Səbəb

Təyyarələrdə istifadə olunan kran suyunun sağlamlıq üçün ciddi risklər daşıdığına dair yeni araşdırma səyahətçilər arasında narahatlıq yaradıb. Alimlər dünyanın aparıcı aviaşirkətlərinə məxsus təyyarələrdəki suda nəcis mənşəl

.

Həmin yaşda beynimiz "yavaşlayır": Qocalıqda 3 vacib dönüş nöqtəsi

Yeni araşdırma göstərir ki, insan beynində yaşlanma prosesi üç kritik dövrdə sürətlə baş verir. xəbər verir ki, Kembric Universitetindən professor Barbara J. Sahakian və uzunömürlülük üzrə mütəxəssis Dr. Sabine Donnai bildiri

.

Dünyanın ən zərərli 10 qidası – Yeməyən yoxdur

Dünyada ən zərərli qidaların siyahısı açıqlanıb. xəbər verir ki, qida ekspertləri gündəlik həyatda geniş istifadə olunan bəzi məhsulların sağlamlığa ciddi mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirir. Araşdırmalar nəticəsind

.

Uşaqlarda boy artımını sürətləndirən əsas amillər nələrdir?

Uşaqların sağlam böyüməsi və boyunun uzanması valideynləri ən çox düşündürən məsələlərdəndir. Mütəxəssislər bildirir ki, boy artımı yalnız genetik faktorlarla deyil, qidalanma, fiziki aktivlik və yemək vaxtlarının düzgü

.

Yuxusuzluq sizi xəstə edir: Həkimdən immunitet xəbərdarlığı

"Yuxu rejimi immun sisteminə və vitamin-mineral balansına çox ciddi təsir göstərir, bu təsir həm birbaşa, həm də dolayı mexanizmlərlə baş verir". xəbər verir ki, bunu Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi "Instagram"

.

Bu virus dəmir dövründən bəri var imiş

Herpes virusunun 2800-dən çox yaşı var imiş. -ın məlumatına görə Almaniya və Estoniya universitetlərinin alimləri müəyyən ediblər ki, insan herpes virusunun 6-cı tipi (HHV-6) dəmir dövründən bəri insanları yoluxdurur və onları

.

Yuxuda sevişmək nəyə yozulur?

Yuxular hələ də sirri açılmayan qaranlıqla dolu dünyadır. Yuxu əsrlərdən bəri araşdırılan, həm alimlərin, həm də mistika ilə məşğul olanların cavabını tapmaq istədiyi tapmacadır. Fərqli və rəngarəng yuxular bəzən də cinsəlikl

.

İnternetdən alınan "immunitet dərmanları" təhlükəlidir - XƏBƏRDARLIQ

Son dövrlər insanlar internetdən müxtəlif dərmanlar sifariş edirlər. . xəbər verir ki, bunu Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, terapevt Nahid Məhərrəmov deyib. Onun sözlərinə görə, xüsusilə "immun sistemini gücləndirən"

.

Tibb sahəsində mübahisəli yenilik: Reseptləri süni intellekt yazır

Səhiyyə sistemində köklü dəyişikliklərin anonsu verilib. ABŞ-ın Utah ştatında tibbi praktikada indiyədək görünməmiş bir pilot layihə istifadəyə verilib və bu addım artıq tibb ictimaiyyətini iki düşərgəyə bölüb. -ın məlumatın

turlar.az

sac duzumleri sade makiyaj sekilleri kosmetoloq klyos donlar 2026 zirinc haqqinda kesmikli koke hobbi kosmetika vicdan dieta novruz hakıştası aydin sani qiz evi haxista