"Bəlkə də "Diqlas" Ticarət mərkəzinin sığortası formal olub" - Xəyal Məmmədxanlı

Sığorta eksperti Xəyal Məmmədxanlı: "Bəlkə də "Diqlas" Ticarət mərkəzinin sığortası formal olub"
Bakıda Diqlas Ticarət Mərkəzində güclü yanğın oldu. Müxtəlif məlumatlara görə, sahibkarlara ən azı 1 milyon manat ziyan dəyib. Əslində isə zərərin məbləğinin daha çox olduğuna dair rəqəmlər göstərilir. Bizdə olan məlumatlara görə, Ticarət Mərkəzindəki mağazalarda olan malların 70 faizi sığortalanmayıb. Bu yaxınlarda fövqəladə hallar naziri Kəmaləddin Heydərov Ağsu və Şamaxı rayonlarında baş vermiş zəlzələdən zərər çəkən evlər haqqında da danışanda demişdi ki, insanlar əmlaklarını sığorta etdirməyib. Əksər halarda heç evlərinə mülk kağızı (kupça) da almayıblar. Bu da kompensasiya verilməsini çətinləşdirir. Sual budur ki, müasir dövrdə Azərbaycan vətəndaşı niyə öz əmlakını, həyatını sığorta etdirməyə maraq göstərmir? Sığorta sisteminə etibar yoxdurmu, ya sığorta ödənişləri ağır gəlir insanlara? Bəlkə sığortanı sonra lazım olanda ala bilmirlər? Səbəb nədir? Ticarət Mərkəzləri sahibkarlara mağazaları icarəyə verərkən onlardan sığorta polisini də tələb etməliydimi? Hansi mexanizmlər yaratmaq lazımdır ki, sahibkarlar belə durumlarda bir günün içində iflas etməsinlər?
Bu məsələ ilə bağlı Sığorta üzrə ekspert Xəyal Məmmədxanlı "Bizimyol.info"-ya müsahibə verib.
– Xəyal bəy, nədən belə böyük mərkəzlər çox zaman sığorta olunmur?
– Burda problem, ümumiyyətlə, qətiyyən sığorta şirkətlərinin problemi deyil. Çünki sığorta şirkətləri bu kimi obyektləri sığortalamaqda maraqlı deyillər…
– Niyə maraqlı deyillər?
– Haqlıdırlar. Çünki qorxurlar. Oralarda risk ehtimalı olduqca böyükdür. İldə bir –iki dəfə "Binə" Ticarət Mərkəzi yanır, yaxud da ildə bir neçə dəfə "Sədərək" TM yanır. Və bu kimi ticarət mərkəzlərində, çox təəssüf olsun ki, heç bir texniki təhlükəsizlik, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına əməl olunmur. O cümlədən, əməkdaşların, satıcıların, orda çalışanların heç birinin yanğın təhlükəsizlik təlimatlarından xəbəri yoxdur. Təbii ki, bütün bunlar hamısı sığorta şirkərləri üçün böyük bir riskdir; sığortaçılar bu kimi əmlakları , obyektləri sığortalamaqdan imtina edirlər və çəkinirlər.
– Axı belə böyük ticarət mərkəzləri sığortasız necə çalışır?
– Böyük ehtimalla həmin "Diqlas" ticarət məkəzi binasının özünün, daşınmaz əmlakın sığortası olub. Ola bilməz ki olmasın. Çünki, bilirsiz, qanuna görə sahibkarlara məxsus, o çümlədən, fiziki şəxlərə məxsus əmlakların sığortası məcburidir. Düzdür, vətəndaşların mənzillərinin sığortasına çox ciddi bir şəkildə nəzarət olunmasa da, sahibkarlıq subyektlərinin əmlaklarının sığortasının olmasına Fövqaladə Hallar Nazirliyi ciddi nəzarət edir. Böyük ehtimalla da "Diqlas"mərkəzinin özünün sığorta şəhadətnaməsi olub. Mən əminəm və qətiyyən şübhə etmirəm ki, sadəcə, formal xarakterli bir müqavilə olub. Məsələn, Mərkəzin qiyməti 4-5 milyon manat olubsa, 100 min manata, 200 min mnata, güməli bir rəqəmə sığortalanıb ki, sadəcə, FHN gələndə kağızı onlara göstərə bilsin.
– Bəs dükan sahibləri özləri ayrılıqda sığortalanmaq istəməyiblər?
– Ən ciddi səbəblərdən biri də budur. Çox təəsüf ki, hətta bu gün ordan hər hansı bir sahibkar, dükan sahibi sığortalanmaq istəsə belə, oranı sığortalamaq mümkün deyil. Bəsit səbəbi var; belə böyük ticarət mərkəzlərində sahibkarlara məxsus dükan sahiblrinin əmlakının heç bir rəsmi uçotu yoxdur. Həmçinin rəsmi qiymətlri, maya dəyəri məlum deyil. Yəni sabah orda hər hansı bir hadisə baş versə, o dükanda həmin anda orda nə qədər mal olduğuna, nə qədər ziyan dəydiyinə dair konkret sənədli sübutlar deyil, yalnız fərziyyələri ortaya qoymaq olur. Bu da sığorta şirkəti üçün arzuolunmaz haldır. Sığorta şirkəti baxmalıdır və dəqiq bilməlidir ki, dükanda nə qədər mal olub və ümmi dəyəri nə qədər olub? Çox təəssüf ki, bu da yoxdur.
– Bəs sahibkarlar belə fors-major hadislərini əvvəlcə görürlər, niyə uçotu düzgün qurmurlar?
– Çox təəssüf ki,Azərbaycanda sahibkarlar, vətəndaşlar öz əmlaklarına, öz pullarına, öz mülklərinə qarşı biganədirlər. Öz praktikamdan deyirəm. Dəfələrlə gedib insanların qapısını döyürük, deyirik: "Siz cəmi 50 manat ödəməklə 25 min manata evinizi sığortalaya bilərsiz". Bu həm də məcburidir. Ancaq bizim insanımız deyir ki, heç nə olmaz, sonra edərik və sair. Belə deyib, bizi yola salırlar. Bir ay sonra nə baş verəcək? Uzaqda deyil, Kür daşacaq, yenə Kür Aran rayonlarında insanların əmlakına ziyan vuracaq. Yenə də vətəndaşların yadına sığorta, jurnalistlərin yadına isə Xəyal Məmmədxanlı düçəcək. Bu hər il bu şəkildə davam edir və edəcək. Heç bir zaman insanlar öz əmlaklarına diqqətli olmayacaqlar və sığortalamayacaqlar.
– Bəs çıxış yolu nədir?
– Bu kimi ticarət mərkəzlərinə və yaxud da insanların kütləvi toplaşdığı yerlərin hamısına FHN çox ciddi nəzarət etməlidir. Onların hamısında yanğın təklükəsizliyi, texniki təhlükəsizlik tələbləri ən yüksək səviyyədə qorunmalıdır. Orda yaşayan, işləyən, çalışan hər kəs yanğın təhlükəsizlik təlimatını bilməlidir. Kustar üsulla hazırlanmış peçlərdən, elektrik naqillərindən , texnikadan istifadə olunmamalıdır. Mən əminəm və sizi də əmin edirəm, istintaqın nəticəsində ortaya çıxacaq ki, kimsə orda kustar üsulla ya peç birləşdirib, ya da qaz necə gəldi qoşulub. Nəsə insanların kobud səhvindən yaranmış bir şey olacaq. Bu yerlərdə çox ciddi yanğın təhlükəsizlik tələbləri qorunmalıdır. Orda işləyən hər bir insan təlimatlandırılmalıdır ki, yanğından neçə qorunmalı və evakuasiya olunmağı haqda məlumatlandırılmalıdır. Orda sahibkarların özlərinin marağında olmalıdır ki, onların dükanlarındakı malların uçotu aparılsın. Bilsinlər ki, onların nə qədər malı var və onlara neçə manata başa gəlib? Bunları həm də lazım olduqda rəsmi şəkildə şığorta şirkətinə təqdim edə bilsinlər. İnsanlar bir-birlərinə qarşı diqqətli olmalıdır. Yəni "mənim qonşum səhv edirsə, mən buna göz yumum" yanaşması olmamalıdır. Amma sabah yananda tək o yanmır. Hamımız yanırıq. Ona görə də bütün bunlar həllin tapmalıdır. Sığorta şirkətləri əmin olsun ki, bu kimi obyektlər standartlara uyğun fəaliyyər göstərir . O zaman onlar sığortalamaqda da maraqlı olsunlar. Bu gün nə qədər bahalı təklif etsə də , heç kim nə "Binə"ni, nə də "Sədərək"i sığortalamaz.
Gülnarə ƏMİRQIZI
Paylaş:
Facebook
Twitter
Google + /bizimyol.info