Bu dəfə südün saxtası: Uzun müddət qalması üçün içinə…

Eyyub Hüseynov: "Ölkədə qida təhlükəsizliyini tənzimləyən qanun yoxdur"

Bu gün paytaxt Bakının küçələrində kiçik tutumlu süd daşıyan avtomobillərdə, işlənmiş su qabları və sellofan qablarda təbii süd satışı həyata keçirilir. Müşahidələr göstərir ki, sakinlər arasında belə südün alınmasına maraq o qədər də az deyil. Onların üzərində südün hansı rayondan gəlməsi barədə məlumat yazılır. Məlumdur ki, süd tez xarab olan məhsuldur. Adətən, təbii süd sağılan kimi bişirilməsə, içərisində olan komponentlər, mineral maddələrin parçalanması nəticəsində çürüyür.

Ekspertlər bildirir ki, çiy süd sağıldıqdan 2-7 saat sonra satılmalıdır. Bu halda həmin süd rayondan gətirildiyi üçün bu müddətə satılması mümkün deyil. Maraqlı məqam da burda yaranır. Necə olur ki, bişirilməmiş süd uzaq məsafədən gətirilməsinə baxmayaraq çürümür?

Əldə etdiyimiz məlumata görə, təbii süd, yağ, pendir, şor, qatıq adı altında satılan məhsulların başına sözün əsil mənasında min bir oyun açılır. Uzun müddət qalan südün tərkibində turşuluq artır ki, bunun qarşısını almaq üçün sahibkarlar südün içinə soda əlavə edirlər. İlk öncə təbii südün üzü yığılır, daha sonra qaymağa ən ucuz yağlar qatılır. Nəticədə kənd yağı adı altında saxta kərə yağı istehsal edilib əhaliyə satılır. Yerdə qalan üzsüz südə isə maya atıb pendir düzəldirlər.

Həmçinin dondurma istehsalında təbii məhsulların istifadəsinə üstünlük verdiyini iddia edən şirkətlər də var ki, onlar da bu süddən istifadə edirlər.

Son biri iki ildə bazarlarda "sex şoru" adlanan yağlı kəsmiklər də peyda olub. Satıcılar onu məlumatı olmayan istehlakçılara təbii kəsmik kimi sırıyırlar. Adi kəsmiyə gizli sexlərdə vaxtı keçmiş duru və marqarin yağları qatılır. Həmin ağartı məhsulu bazarlarda yağlı kəsmik adı ilə vətəndaşlara satılır. Polietilen torbalara doldurulmuş "sex şoru" bəzən bir həftə, 10 gün piştaxtanın üzərində qalır. Onun qiyməti 3-4 manat arasında dəyişilir. Bunu əsasən ağartı məhsullarının satışı ilə məşğul olan alverçilər satır. Ona görə də bu gün yağsız kəsmik daha təhlükəsiz hesab olunur.

Südün mavi rəngə boyanmasının bir çox səbəbləri var. Mütəxəssislər bildirir ki, bu, piqment əmələ gətirən mikroorqanizmlərin çoxalmasından, heyvanların göy piqmentli meşə otu yeməsindən, yel vəzilərinin vərəmindən, südə su qatıldıqda, südün yağını götürdükdə, südü qalaylanmamış qabda saxladıqda rast gəlinir.

""Camış yağı" adı altında satılan yağların əksəriyyəti saxtadır"

Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov "Cümhuriyət" qəzetinə bildirib ki, nikel soyuducularda satılan südlərə tələbat var: "Onların soda qarışdırılmışı da var, təzəsi də. Lakin istehlakçılar bunu asanlıqla ayırd edə bilmir. Bu sahəyə nəzarət edən heç bir ekspertiza da yoxdur. Bəzən də hansısa rayonun adından istifadə edib südün satışını həyata keçirirlər. Südü dondurulmuş vəziyyətdə 2-3 sutka saxlamaq olar, çürüməz. Sadəcə onun töküldüyü qab təmiz olmalıdır. Lazımi temperaturda saxlanılsa, heç nə olmaz. Üç dövlət orqanlarına müraciətlər göndərmişəm ki, "İvanovka" markası altında Bakıda fəaliyyət göstərən 16 mağazada saxta süd məhsulları satılır. Dövlət orqanları buna nəzarət etmir. Ona görə də istehlakçılar diqqətli olmalıdır. Bu cür problemlərlə bağlı Azad İstehlakçılar Birliyinə mütəmadi zənglər daxil olur".

Ekspert təbii yağların hazırlanması istiqamətində ciddi problemlərin olduğunu da vurğulayıb: "Marqarin yağlarını nehrələrdə qarışdırırlar. Camış yağı adı altında satılan yağların əksəriyyəti saxtadır. Əhalini bu cür məhsullardan qorumaq üçün qida təhlükəsizliyə dair qanun qəbul olunmalıdır. Təəssüf ki, bu qanun 4 ildir beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən hazırlanıb hökumətə verilsə də hələ ki, bir nəticəsi yoxdur. Lakin 20 gün bundan öncə ölkə başçısı qida təhlükəsizlik agentliyinin yaradılması barədə sərəncam verdi. Gözlənilir ki, bu qurum 2018-ci ildən fəaliyyətə başlayacaq". Eyyub Hüseynov tələblərini Baş nazirin müavini Əli Əhmədova rəsmi şəkildə göndərdiyini də deyib: "Nazirlər Kabinetinin idarə rəisi səviyyəsində məni qəbul etdilər. Görüş əsanasında məlum oldu ki, onların qida təhlükəsizliyindən ümumiyyətlə xəbərləri yoxdur. Təklif etdim ki, Azad İstehlakçılar Birliyi istehlakçıların səsin onlara çatdırmaq üçün toplantılarda təmsil olunsun. Hələlik heç bir məlumat yoxdur. Birlik saxta süd və süd məhsullarının araşdırılması istiqamətində heç bir monitorinq aparmayıb. Yalnız istehlakçıların telefon zənglərini müəyyənləşdirir. Çünki ölkədə qida təhlükəsizliyini tənzimləyən qanun yoxdur. Bu işi yerinə yetirən dövlət orqanları da tam fəaliyyətsizdir".