Sifilis nədir?

Sifilis (Luis)

Sifilis- klassik zöhrəvi xəstəliklər qrupuna aid olub, çox asanlıqla sağlam cinsi partnyora keçərək xəstəliyin ilk etaplarında cinsi orqanlarda xoraların meydana gəlməsilə xarakterizə olunur. Sifilisin səbəbi "treponema pallidum " adlı yüksək kontaginoz bakteriyalardır. 50% hallarda yoluxmuş şəxs ilk cinsi əlaqədə belə tam sağlam cinsi partnyoru yoluxdura bilər.

Adlandırma tarixi 1530 cu ildə C.Frakastronun "Syphilis sive de morbo Gallico" (sifilis və ya fransız xəstəliyi) əsərindəki Sifilis obrazının adı ilə bağlıdır.

Venerologiyada xəstəlik 2 cür klassifikaiya olunur.

Klassik klassifikasiya :

-Birincili sifilis
-İkincili sifilis
-Üçüncülü sifilis
-Anadangəlmə sifilis

Geniş klinik-laborator klassifikasiya:

-Birincili seroneqativ sifilis
-İkincili seropozitiv sifilis
-İkincili təzə sifilis
-İkincili residivləşən sifilis
-Üçüncülü aktiv sifilis
-Üçüncülü gizli sifilis
-Dölün sifilisi
-Erkən anadangəlmə sifilis
-Gecikmiş anadangəlmə sifilis
-Gizli anadangəlmə sifilis
-Visseral sifilis
-Sinir sisteminin sifilisi

Xəstəliyin əsas ötürülmə yolu cinsi hesab olunur, lakin qan (donor qan, şpris və s.) və çox nadir hallarda məişət yolu ilə də yoluxmalar baş verir. Bu hal yalnız üçüncülü sifilisdə baş verir, o halda ki, xəstədə açıq sifilitik xoralar və dağılan sifilitik qummalar olsun.

Sifilisin patogenezi solğun treponemanın orqanizmdə "məskunlaşmasına" qarşı orqanizmin verdiyi reaksiyaya əsasən davam edir.

Yoluxmadan sonra xəstəliyi klassik sistemlə klassifikasiyalşdırsaq aşağıdakı etapları qeyd etmək olar.

Birincili sifilis- Sifilisin ilk etapıdır. İnkubasion dövrdən sonra (yoluxma ilə ilkin simptomların meydana gəlməsi arasındakı dövr ) hansı ki, 10-12 həftə davam edir, kontakt sahəsində ağrısız xora şəklində dəri zədələnmələri meydana çıxır. Xora tünd qırmızı rəngdə, bərk strukturlu olur və buna veneralogiyada bərk şankr deyilir.Xəstənin müalicə alıb-almamağından asılı olaraq 1-1,5 ay ərzində şankırlar itə bilər. Bu dövrdə kontaminasiya risqi yüksəkdir. Birincili sifilisin başlamasından 5-8 gün sonra xəstədə regionar limfa düyünləri böyüyür, spesifik bubonlar formalaşır.

Birincili sifilisin özünü də iki dövrə ayırsaq qeyd edə bilərik ki, birinci periodda standart seroloji reaksiyalar (Vasserman, İFA) "-" nəticə verir. Bu dövr seroneqativ dövr adlanır. İkinci dövrdə isə seroloji reaksiyalar "+" nəticə verir ki, bu da seropozitiv dövr adlanır.

İkincili sifilis- Xəstəliyin ikinci dövrüdür. Yoluxmadan hətta bir həftə sonra belə başlayıb 6 aya qədər davam edə bilər. Əsasən bu dövr bərk şankırın əmələ gəlməsindən 6-7 həftə sonra baş verə bilər. Bu etap sinədə, kürəkdə, əl və ayaqda səpkilərin yaranması, boyun, qoltuqaltı və çanaq nahiyyəsində limfa düyünlərinin böyüməsi ilə xarakterizə olunur. Demək olar ki, bütün orqanlar zədələnir, əsasən də sinir sistemi, sümük, qaraciyər, böyrək və s. Xəstənin hərarəti artır, boğazında ağrılar olur, saçları isə tökülür. Bu dövrdə hər hansı bir təmas belə xəstəliyin zədələnmiş dəridən asanlıqla keçməsinə səbəb olur.

Üçüncülü sifilis- Xəstəliyin üçüncü dövrü hesab olunur.Əsasən adekvat müalicə alınmadığı hallarda yoluxmadan 3 il sonra baş verir. Dəri və daxili orqanlarda xoralar, oynaqlarda isə ağrı və ya hissiyyatın itməsi baş verir. Bu dövrdə xəstədə ağır ürək-damar qüsurları, baş və onurğa beyin zədələnmələri, ifliclər, psixi pozğunluqlar və s inkar edilmir.

Sifilisə yoluxmuş hamilə qadın uşağı da asanlıqla yoluxdura bilər. Döldə də xəstəliyin gedişatı böyüklərdəki kimi olur ki, bu da ya hamiləliyin pozulmasına, ya da yenidoğulmuşlarda anomaliyalara səbəb olur.

Xəstəliyin diaqnozu kliniki əlamətlərə və serodiaqnostikaya əsasən qoyulur. PZR birincili və ikincili sifilisdə törədicini tapmağın ən effektiv üsulu hesab olunur.

Müalicə aparılmadığı hallarda letallıq 25 % təşkil edir.