SON DƏQİQƏ! ƏHALİYƏ BƏD XƏBƏR: ətin qiyməti KƏLLƏ - ÇARX OLDU

Natiq Cəfərli: "Ətin qiymətinə benzinin bahalaşması da təsir etdi"

Son 1 ayda ölkədə ətin pərakəndə satış qiymətində artım tendensiyası müşahidə olunur. Artıq son günlərdə Bakıda mal ətinin bir kiloqramı 11-12 manat, quzu əti isə 10-11 manat arasında, bəzi yerlərdə isə hətta 14-15 manata qədər yüksəlib. Yay aylarında adətən, ətin qiyməti ucuzlaşsa da, bu il əksinə olub. Satıcılar bunun səbəbini bölgələrdən gətirilən mal və quzu ətlərinin topdansatış qiymətinin qalxması ilə əlaqələndirib. Rayon satıcıları isə deyir ki, bunun səbəbi heyvanlar üçün nəzərdə tutulan yemlərin, saman, yonca, quru ot bağlamalarının qıtlığıdır. Fermerlər deyir ki, bir ay əvvəl 2 - 2,50 manata satılan ot bağlamasının qiyməti hazırda 4 manat 50 qəpikdir.

Bəs bazarda əsl vəziyyət necədir? Bahalaşmanın kökündəki real faktor nədir? Bu suallara cavab tapmağa çalışaq.

Qiymətlərin qalxmasının başlıca səbəbi olaraq yonca əkini üçün ayrılmış torpaq sahələrinin azaldılması və pambıqçılığın tətbiq olunması ilə əlaqələndirilir. Belə ki, heyvandarlıq üçün əsas qida hesab olunan yonca bağlamasına (presinə) tələbatın ödənmədiyi üçün avtomatik olaraq "yonca presi"nin qiyməti qalxır və nəticədə yem xərcləri heyvandarlığın əsas xərclərinin yarısından çoxunu təşkil etdiyi üçün bu qiymət artımı ətin də qiymətinə birbaşa təsir edir. Amma məsələnin kökündə başqa amillər də var. Sözsüz ki, "yonca məsələsi" qiymətlərə təsir etsə də, hər halda birbaşa səbəb kimi görünmür.

Məlumdur ki, bu il Azərbaycana gələn turistlər arasında ərəblər çoxluq təşkil edir. Ət yeməyi sevən ərəb müştərilər uğrunda sanki "savaş" gedir. Yəni, yoncanın qiymətinin artımının ətin qiymətinə təsiri təbii proses deyil. Amma ərəblərin gəlişi ilə ətə tələbatın artması səbəbindən qiymət artımının olması təbiidir.

Təbii faktor zamanı sahibkar qiyməti artırmaya bilər. Çünki tələb artırsa, qiymət artmasa belə, sahibkar əlavə qazanc əldə edəcək. Amma süni təsir o vaxt olur ki, sahibkar bu halda qiyməti qaldırmaya bilmir, yoxsa ziyana uğrayacaq. Ərəblərin gəlişini fürsət bilib bundan istifadə etməyə çalışan sahibkarın qərarından sonra ətin qiyməti arta bilər.

Qiymət artımının arxasındakı başqa bir nəzərə çarpmayan səbəb isə ərəblərin Azərbaycandan qoyun alıb aparmaqları bildirilir. Məlumdur ki, hər il Həcc ziyarəti ərəfəsində ərəblər müxtəlif ölkələrdən minlərlə qoyun alıb aparırlar. Bu ildən Azərbaycandan alınan qoyunların sayının artdığı söylənilir. Bu faktorun qiymət artımına təsir etməsi ehtimalı da səsləndirilir. Lakin, müşahidələr onu göstərir ki, Azərbaycandan hansısa ərəb ölkəsinə qoyun satılması ilə bağlı sənədləşmələr və məlumatlar yoxdur. İllərdir Ərəbistanda oturuşmuş sistem var. Onlar Həcc ziyarəti ərəfəsində Avstraliya və Yeni Zelandiyadan qoyun gətirirlər və kəsilən qurbanları daha çox Afrika ölkələrinə paylayırlar. Yəni, Azərbaycanın Ərəbistandakı tələbi qarşılaması real görünmür.

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli qiymət bahalaşmasını sürətləndirən amil kimi benzinin qiymətinin artımının təsirli olduğunu söyləyib: "Doğrudur, ətin qiymət artımı tendensiyası benzinin bahalaşmasından öncə başlasa da, benzinin bahalaşması bu tendensiyanı sürətləndirdi. Belə ki, bölgələrdən Bakıya iri və xırdabuynuzlu heyvan gətirənlər benzin bahalaşandan sonra onların daşınma xərcini də ətin üzərinə gəldilər. Çünki, benzin bahalaşdığı üçün sərf edilən yanacaq xərci də çoxaldı. Artıq xərci çıxan mal və qoyun satan şəxslər bu xərci ətin üzərinə gəlməklə kompensasiya etməyə başladılar".

(cebhe.info)